Հայոց ցեղասպանության ճանաչումն Իսրայելի համար բարոյական հրամայական պետք է լինի․ The Jerusalem Post
Անցյալ օգոստոսին վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն առաջին անգամ ընդունեց, որ մեկ դար առաջ հայ ժողովրդի հետ պատահածն իսկապես ցեղասպանություն էր։ Որպես Իսրայելի վարչապետ՝ նրա խոսքերը կարևոր էին և վաղուց պետք է ասվեին։ Սակայն խոսքերը, որքան էլ հզոր լինեն, բավարար չեն․ գրում է The Jerusalem Post-ը։
Ինչպես նշվում է, Իսրայելը հիմա պետք է հաջորդ քայլը կատարի և պաշտոնապես ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը։ Մեկ դարից ավելի առաջ Օսմանյան կայսրությունը սանձազերծել է ժամանակակից պատմության մեջ ամենահամակարգված ոչնչացման արշավներից մեկը։ 1915-1923 թվականների ընթացքում մոտավորապես 1.5 միլիոն հայ է սպանվել, տեղահանվել կամ դատապարտվել մահվան սիրիական անապատում։ Նրանք սովամահ են եղել, ծեծվել և կոտորվել միայն իրենց ինքնության պատճառով, և փրկվածներից շատերը ստիպված են եղել իսլամ ընդունել։
Տարիներ շարունակ Իսրայելի հաջորդական կառավարություններն արդարացնում էին իրենց լռությունը՝ վկայակոչելով աշխարհաքաղաքական մտահոգությունները։ Թեև դժվար է հավատալ, բայց Թուրքիան մի ժամանակ ռազմավարական դաշնակից էր, մուսուլմանական պետություն, որը ճանաչում էր Իսրայելը, առաջարկում էր ռազմական համագործակցություն և ծառայում որպես կենսական կամուրջ դեպի ավելի լայն մուսուլմանական աշխարհ։
«Մեզ ասում էին, որ Անկարային թշնամացնելը կվտանգի կարևորագույն պաշտպանական և հետախուզական կապերը։ Սակայն այդ աշխարհն այլևս գոյություն չունի։ Նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի օրոք Թուրքիան դարձել է Իսրայելի ամենաաղմկոտ և ամենադաժան հակառակորդներից մեկը։ Էրդողանը պարբերաբար հակասեմական հայհոյանքներ է հնչեցնում, Իսրայելը համեմատում է նացիստական Գերմանիայի հետ, իսկ 2024 թվականի հուլիսին նա նույնիսկ սպառնացել է հարձակվել հրեական պետության վրա», – գրում է The Jerusalem Post-ը՝ հավելելով, որ Իսրայելը Թուրքիային ոչինչ պարտք չէ։
Էրդողանի նման բռնապետին վիրավորելու վախը չի կարող և չպետք է թելադրի հրեական պետության բարոյական կողմնացույցը։ Հայերի ցեղասպանության ճանաչումը սադրանք չի լինի. դա կլինի այն սկզբունքի վերահաստատումը, որ Իսրայելի խիղճը չի վաճառվում ահաբեկչությունը փառաբանող բռնակալներին։
Իսրայելի կողմից Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու տատանումների մեկ այլ պատճառ, որը հաճախ նշվում էր, Ադրբեջանի հետ սերտ գործընկերությունն էր, որը մուսուլմանական պետություն է և ծառայել է որպես Իրանի կարևոր ռազմավարական հակակշիռ։ Իսրայելի կողմից Բաքվին զենքի վաճառքը և էներգակիրների ներմուծումը համարվում էին չափազանց արժեքավոր՝ Հայաստանի ողբերգական անցյալի վերաբերյալ դիրքորոշում ընդունելով ռիսկի դիմելու համար։
«Բայց այդ հաշվարկը նույնպես փոխվել է։ Հայաստան-Ադրբեջան խաղաղության համաձայնագրի ստորագրմամբ՝ երկու երկրների միջև տասնամյակներ շարունակվող հակամարտությունը, Թրամփի շնորհիվ, արդյունավետորեն ավարտվել է։ Հետևաբար, Իսրայելի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչումն այլևս չի վտանգի Բաքվի հետ հարաբերությունները. ավելին, այն կարող է նույնիսկ ամրապնդել Իսրայելի դիրքերը որպես բարոյական և կայունացնող ուժ տարածաշրջանում։ Այժմ, երբ խաղաղություն է հաստատվել Երևանի և Բաքվի միջև, Իսրայելը հնարավորություն ունի կամուրջ կառուցողի դեր խաղալ», – նշվում է հոդվածում։
