Երևանն ու Բաքուն ձգտում են խուսափել Իրանի վրա ԱՄՆ-Իսրայելի հարձակման հետևանքներից և պաշտպանել տնտեսական շահերը․ Eurasianet

Հայաստանն ու Ադրբեջանը լարված են՝ մտահոգված լինելով, որ TRIPP-ը կարող է խափանվել Իրանի վրա ԱՄՆ-Իսրայելի հարձակման պատճառով։ Հույս ունենալով պաշտպանվել ցանկացած բացասական հետևանքներից՝ Երևանն ու Բաքուն զգուշավոր դիրքորոշում են որդեգրում իրենց հարավային հարևան Իրանում ռազմական զարգացումների վերաբերյալ՝ կոչ անելով արագ դադարեցնել ռազմական գործողությունները․ գրել է Eurasianet-ը։

Ինչպես նշվել է, Իրանի վրա հարձակումը Հայաստանին և Ադրբեջանին դնում է նուրբ իրավիճակում։ Երկուսն էլ արագ քայլեր են ձեռնարկել անցյալ ամռանը Միացյալ Նահանգների միջնորդությամբ ժամանակավոր խաղաղության համաձայնագրի շուրջ համաձայնության գալուց հետո՝ կենտրոնանալով «Թրամփի երթուղի՝ միջազգային խաղաղության և բարգավաճման համար» կամ TRIPP-ի գործարկման վրա, որը համարվում է ձևավորվող Միջին միջանցքի առևտրային ցանցի հիմնական օղակը։ Միևնույն ժամանակ՝ երկու պետություններն էլ հոգ են տարել Իրանի հետ բարեկամական հարաբերություններ պահպանելու մասին՝ առևտրի և ազգային անվտանգության հետ կապված տարբեր պատճառներով։

Ներկայումս Հայաստանն ու Ադրբեջանը հրապարակավ չեզոք դիրքեր են որդեգրում՝ հույս ունենալով խուսափել ԱՄՆ-Իսրայել-Իրան խաչաձև կրակի տակ հայտնվելուց։ Նախագահ Դոնալդ Թրամփը սկզբում նշել էր, որ ԱՄՆ-Իսրայել հարձակման նպատակը Իրանում ռեժիմի փոփոխությունն է, բայց դեռևս հաստատ չէ, որ դա տեղի կունենա: ՀՀ-ն և Ադրբեջանը  դիվանագիտական միավորներ են վաստակում արևմտյան կառավարությունների և Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում՝ օգնելով պատերազմական գոտուց փախչել ցանկացող օտարերկրյա քաղաքացիների տարհանմանը։

Ռմբակոծություններին ի պատասխան՝ Իրանը փորձել է տնտեսական խաթարումներ առաջացնել Մերձավոր Արևելքում՝ թիրախավորելով զբոսաշրջային վայրերը, օդանավակայանները և նավթային օբյեկտներն ամբողջ տարածաշրջանում: Այս պահին երկու հարց անպատասխան է. որքա՞ն հեռու և որքա՞ն ժամանակ կգնա Իրանը՝ հակահարված տալու Միացյալ Նահանգներին և Իսրայելին: Ռազմական և քաղաքական վերլուծաբաններն, ընդհանուր առմամբ, համաձայն են, որ Իրանի քաղաքական կառուցվածքը և ռազմական կարողությունները զգալիորեն քայքայվել են: Այնուամենայնիվ, եթե Իսլամական Հանրապետությունը գոյատևի, Թեհրանը կպահպանի դրվագային քաոս առաջացնելու ունակությունը։

Իրանի նախագահ Մուսադ Փեզեշքիանը խոստացել է հարվածել ԱՄՆ-ի և Իսրայելի շահերին՝ Խամենեիի սպանության համար վրեժ լուծելու համար։ «Իրանի Իսլամական Հանրապետությունն այս հանցագործության մեղավորների դեմ վրեժխնդրությունը համարում է իր պարտականությունն ու օրինական իրավունքը», – հայտարարել է նա։

Ահա թե որտեղ է հնարավոր, որ TRIPP-ը գործի դրվի։ Նախատեսվող տրանսպորտային միջանցքը կանցնի Հայաստանի տարածքով՝ Իրանի սահմանից ոչ հեռու՝ կապելով Ադրբեջանը Նախիջևանի էքսկլավի հետ։ Այն ներկայումս գտնվում է իր վաղ զարգացման փուլում, բայց նախնական գործառնական փաստաթղթի համաձայն՝ Միացյալ Նահանգները կունենա վերահսկիչ բաժնեմաս այս ձեռնարկության մեջ, և այն կաշխատի ամերիկացի կապալառուների կողմից։

Միջնաժամկետ հեռանկարում, երբ TRIPP-ը, ենթադրաբար, ավելի հաստատուն ձև կստանա, այն կարող է դառնալ իրանական հակահարվածի հիմնական թիրախը։ Իրանցի պաշտոնյաները բազմիցս արտահայտել են իրենց դժգոհությունն այս երթուղու նկատմամբ՝ այն համարելով Թեհրանի առևտրի և անվտանգության համար սպառնալիք։

Հայկական և ադրբեջանական ռազմավարությունները, կարծես, ուղղված էին Իրանի զայրույթը այլ ուղղությամբ շեղելուն։