Ինչո՞ւ Ռուսաստանը չաջակցեց Իրանին, և ի՞նչ է նշանակում Մերձավոր Արևելքում պատերազմը նրա համար․ BBC

Իրանի դեմ ամերիկա-իսրայելական պատերազմը Ռուսաստանին դժվարին դրության մեջ է դրել՝ թեպետ տեղի է ունենում նրա սահմաններից հեռու։ Մի կողմից՝ Մերձավոր Արևելքում ընթացող մարտական գործողությունները շեղում են Արևմուտքի երկրների ուշադրությունն ու ռեսուրսներն Ուկրաինայի իրադարձություններից։ Մյուս կողմից՝ Վլադիմիր Պուտինը կորցրել է դաշնակցին՝ ի դեմս այաթոլլա Ալի Խամենեիի, և մինչ օրս աջակցել է իր հիմնական գործընկեր Թեհրանին՝ միայն զգուշավոր հայտարարություններով՝ ակնհայտորեն չցանկանալով հակադրվել Դոնալդ Թրամփին․ գրել է BBC-ին։

Փետրվարի 28-ին Մերձավոր Արևելքում խոշոր պատերազմի բռնկումից հետո Կրեմլը կտրուկ դատապարտել է ԱՄՆ-ի և Իսրայելի գործողությունները, սակայն չի միջամտել։ Վլադիմիր Պուտինը քննադատել է Գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեիի սպանությունը, բայց նույնիսկ ուղղակիորեն չի նշել նրա սպանության համար պատասխանատուներին։

Ռուսաստանի զուսպ արձագանքն իր դաշնակցի խնդիրներին ունի նաև ավելի լայն համատեքստ։ 2024 թվականի դեկտեմբերին Մոսկվան անտարբերությամբ էր հետևում, թե ինչպես է տապալվում Սիրիայի բռնապետ Բաշար ալ-Ասադը։ Ընդամենը մի քանի ամիս առաջ Վենեսուելայի առաջնորդ Նիկոլաս Մադուրոն, ով Մոսկվայի վաղեմի դաշնակիցն էր, գերեվարվեց ամերիկյան ուժերի կողմից։ Սա լրատվամիջոցներին և դիտորդներին ստիպեց վերանայել. ո՞րն է Ռուսաստանի հետ գործընկերության արժեքը։

Ուկրաինա ներխուժման հենց սկզբից Մոսկվան խոսել է նոր աշխարհակարգի ձևավորման մասին և ձգտել է ամրապնդել իր ազդեցությունը. BBC-ի հետ զրույցում բացատրել է արևելագետ Ռուսլան Սուլեյմանովը: Այս պայմաններում՝ սկզբում Վենեսուելայում, ապա Իրանում տեղի ունեցածը կարելի է համարել հատված Կրեմլի գաղափարախոսությանը։

«Մոսկվան հռետորաբանությամբ ցանկանում է հովանավորել Համաշխարհային Հարավի երկրներին, բայց իրականում այն անզոր է «անիծյալ Արևմուտքի» դեմ, որը ներկայացնում են ամերիկացիները, ովքեր կարող են առևանգել բարեկամ առաջնորդներին և նույնիսկ սպանել նրանց»,-ասել է նա: ԱՄՆ-ում գտնվող «Չտարածման ուսումնասիրությունների կենտրոնի» Եվրասիական ծրագրի տնօրեն Հաննա Նոտեի խոսքով՝ Իրանում տեղի ունեցած իրադարձությունները, մի կողմից, Ռուսաստանին ներկայացնում են ոչ այնքան բարենպաստ լույսի ներքո. «Ռուսաստանը ոչինչ չի արել պատերազմը դադարեցնելու համար: Թրամփն անում է այն, ինչ ուզում է: Որոշ իմաստով՝ Ռուսաստանը անզոր է թվում»:

Սակայն, Նոտտեն կարծում է, որ սա քիչ հավանական է, որ լուրջ վնաս հասցնի Ռուսաստանի հեղինակությանն իր դաշնակիցների շրջանում: «Գլոբալ Հարավի մեծ մասում, ոչ արևմտյան աշխարհում, Ռուսաստանը ընկալվում է ոչ միայն որպես Ուկրաինայի դեմ պատերազմող երկիր, այլև որպես կոլեկտիվ Արևմուտքի դեմ պայքարող պետություն», – բացատրում է Նոտտեն: «Եվ սա, կարծում եմ, հանգեցնում է Ռուսաստանի ավելի մեղմ գնահատման. մյուսները հասկանում են նրա սահմանափակումները»:

Հարկ է նաև հիշել, որ չնայած Ռուսաստանը քննադատել է Իրանի վրա հարձակումները և համագործակցել նրա հետ ռազմարդյունաբերական ոլորտում, այն երբեք չի խոստացել մտնել պատերազմի մեջ Թեհրանի համար: Ռազմավարական գործընկերության պայմանագիրն ինքնին չի պարունակում փոխադարձ պաշտպանության որևէ դրույթ:

BBC-ի հետ զրուցած փորձագետները խոստովանում են, որ որոշ առումներով՝ Մերձավոր Արևելքում հակամարտությունը նույնիսկ օգտակար է Մոսկվայի համար, որը հիմնականում կենտրոնացած է իր սեփական պատերազմի վրա:

Նոտտեն նշել է, որ հիմնական գործոններից մեկը նավթի գների աճն է, որը կարող է թեթևացում ապահովել Ռուսաստանի բյուջեի համար: Կան խնդիրներ, որոնք կապված են Հորմուզի նեղուցում նավագնացության խափանման հետ, որի միջոցով աշխարհը Պարսից ծոցի երկրներից ստանում է նավթի և հեղուկ գազի 20%-ը։

Մեկ այլ գործոն է այն ռազմական ռեսուրսները, որոնք ԱՄՆ-ն ստիպված է ծախսել Իրանի դեմ գործողության վրա (որը, ըստ ԱՄՆ պաշտոնյաների, կտևի առնվազն ևս մի քանի շաբաթ)։ Նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին բացահայտ հայտարարել է, որ եթե պատերազմը ձգձգվի, դա կարող է ազդել Ուկրաինային զենքի մատակարարման վրա։