Հայաստանը կարող է հնդկական կործանիչներ ձեռք բերել․ Forbes

Ադրբեջանը նոյեմբերի 8-ին Բաքվում կայացած շքերթի ժամանակ առաջին անգամ հրապարակավ ցուցադրեց իր նոր չինական արտադրության HQ-9BE ռազմավարական հակաօդային պաշտպանության հրթիռային համակարգերը։ Մի քանի օր առաջ հայտնվեցին լուսանկարներ, որոնք ցույց էին տալիս, որ Բաքուն ձեռք է բերել համակարգը։ HQ-9BE-ն կարող է զգալիորեն ամրապնդել Ադրբեջանի արդեն իսկ հզոր հակաօդային պաշտպանությունը, որը ներառում է ռուսական ռազմավարական S-300 PMU-2-ը և իսրայելական առաջադեմ, միջին հեռահարության Barak MX-ը․ գրել է Forbes-ը։

Ինչպես նշվել է, նույն շքերթի ժամանակ Ադրբեջանն առաջին անգամ ցուցադրեց իր JF-17C Block III կործանիչները, որոնք ձեռք է բերել Պակիստանից։ Այդ ձեռքբերումը նշանակում է հսկայական արդիականացում իր համեստ կործանիչների նավատորմի համար։ Բաքուն այս առաջադեմ ինքնաթիռներից 40 հատ է պատվիրել, որոնք կգերազանցեն Հարավային Կովկասի մյուս երկու ռազմաօդային ուժերը և հնարավոր է՝ նույնիսկ մրցակցեն իր հարավային հարևանի՝ Իրանի հետ։

Forbes-ը հիշեցրել է, որ 2020 թվականի պատերազմի ժամանակ Իսրայելում արտադրված Harop ռազմամթերքը բախվել է Հայաստանի ռազմավարական S-300 համակարգերին՝ ոչնչացնելով դրանք։ Ավելին՝ պատերազմից մեկ տարի առաջ Հայաստանի կողմից Ռուսաստանից ձեռք բերված չորս Su-30SM կործանիչները չեն օգտագործվել, ինչը հանգեցրել է մեղադրանքների, որ դրանք «սպիտակ փիղ» էին հայկական զինված ուժերի համար։ Հեգնական է, որ պատերազմին նախորդող ամիսներին Su-30SM-ի ձեռքբերումը քննադատների կողմից որակվել է որպես «չափազանցություն» Երևանի կողմից, քանի որ այդ առաջադեմ օդային գերազանցության կործանիչները համարվում էին ավելին, քան Հայաստանին անհրաժեշտ էր պաշտպանության համար։

Օդային պաշտպանության կրիտիկական բացակայությունը թույլ տվեց ադրբեջանական անօդաչու թռչող սարքերին պարբերաբար հարվածել հայկական ուժերին օդից՝ ոչնչացնելով նրանց հիմնական մարտական տանկերից ավելի քան 200-ը։

Ստոկհոլմի միջազգային խաղաղության հետազոտությունների ինստիտուտի զենքի փոխանցման տվյալների բազայում գրանցված տվյալներով՝ Հայաստանը 2019 թվականին կարճ հեռահարության Tor-M1 համակարգեր է ստացել Ռուսաստանից և օգտագործված ռուսական արտադրության կարճ հեռահարության Osa-AK համակարգեր՝ Հորդանանից։ Բացի այդ՝ ՀՀ-ն ուներ 1990-ականների սկզբին ձեռք բերված 2K11 Krug միջին հեռահարության համակարգեր և 2000-ականների վերջին ձեռք բերված հեռահար S-300PS համակարգեր: Ադրբեջանը ևս շահագործում է 2010-ականների սկզբին Բելառուսից ձեռք բերված միջին հեռահարության ռուսական Buk-1M համակարգեր: Ավելին՝ չնայած երկու երկրներն էլ ունեն S-300-ներ, Ադրբեջանի կողմից շահագործվող PMU-2 տարբերակը զգալիորեն ավելի բարդ է, քան Երևանի կողմից օգտագործվող ավելի հին, օգտագործված S-300PS-ը: S-300PS-ն դեռևս շահագործման մեջ գտնվող S-300-ի ամենահին տարբերակն է, մինչդեռ S-300 PMU-2-ը՝ ամենանորը և ամենաառաջադեմը: Թեև Փաշինյանը կարող էր չափազանցնել՝ այս համակարգերը «մետաղի ջարդոն» անվանելով, դրանցից շատերը իսկապես հնացած էին՝ համեմատած իրենց նավթով հարուստ մրցակցի զինանոցում առկա համարժեքների հետ։

2020 թվականի պատերազմից հետո Հայաստանը զգալիորեն նվազեցրել է Ռուսաստանից իր կախվածությունը ռազմական տեխնիկայի հարցում։ Այդ ժամանակվանից ի վեր այն դիմել է Ֆրանսիային և Հնդկաստանին՝ որպես այլընտրանքային աղբյուրներ՝ գնելով հրետանի, բազմակի հրթիռային համակարգեր և, իհարկե, օդային պաշտպանություն։

Օդային պաշտպանության հարցում Ֆրանսիան համաձայնել է Հայաստանին մատակարարել առաջադեմ ռադարներ և կարճ հեռահարության «Միստրալ» օդային պաշտպանության համակարգեր, որոնք հարմար են կետային պաշտպանության համար։ Հայաստանը դարձել է Հնդկաստանի տեղական Akash-S1 միջին հեռահարության օդային պաշտպանության հրթիռային համակարգի առաջին օտարերկրյա գնորդը՝ իր առաջին խմբաքանակը ստանալով 2024 թվականի նոյեմբերին։

Հնդկական լրատվամիջոցների վերջին հաղորդագրությունների համաձայն՝ Երևանը և Նյու Դելին շուտով կարող են ստորագրել փոխըմբռնման հուշագրեր՝ ընդհանուր առմամբ, առնվազն 3.5 միլիարդ դոլարի չափով։ Այս հուշագրերը վերաբերում են Հայաստանի ՀՕՊ համակարգի արդիականացմանը և Akash-NG համակարգի հնարավոր մատակարարմանը, որի հեռահարությունը մոտավորապես կրկնակի մեծ է Akash-S1-ի հեռահարությունից։

Վերջերս Հայաստանը հերքեց այն տեղեկությունները, որ ձեռք կբերի Su-30-ի հնդկական տարբերակը՝ Su-30MKI-ն։ Այնուամենայնիվ, զարմանալի չի լինի, եթե Երևանը, ի վերջո, նման կործանիչներ ձեռք բերի Նյու Դելիից կամ դիմի նրա ծառայություններին՝ իր չորս Flanker-ներից բաղկացած համեստ նավատորմը փոփոխելու կամ արդիականացնելու համար։