Ինչո՞ւ է Վենսի այցը Հարավային Կովկաս կարևոր․ The Washington Times

ԱՄՆ փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսի` Հայաստան և Ադրբեջան կատարելիք այցը պատմություն ձևավորելու հնարավորություն է տալիս։ Եթե գործընթացը հմտորեն կառավարվի, ԱՄՆ-ի համար Հարավային Կովկասում հսկայական հաղթանակ է սպասվում. The Washington Times-ի հոդվածում գրել է ԱՄՆ-ում և Մեքսիկայում Հայաստանի նախկին դեսպան և Հայաստանի նախկին փոխարտգործնախարար Գրիգոր Հովհաննիսյանը։

Հեղինակը հիշեցրել է ԼՂ երկրորդ պատերազմի, 2023-ի Լաչինի շրջափակման և ավելի քան 100.000 հայերի տեղահանության մասին։ Նա ընդգծել է, որ այս ամբողջ ընթացքում Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հռետորաբանությունը բացահայտորեն հարկադրական էր։ Հայերի համար «միջանցքն» արտացոլում է Կենտրոնական Ասիայի թյուրքական պետություններն Արևելք-Արևմուտք անխափան կապով կապելու վաղուց ձևակերպված պանթյուրքական տեսլականը՝ Հայաստանի հաշվին։ Հենց այս անվստահության միջավայրում Թրամփի վարչակազմը քայլ կատարեց դրամատիկ վերագործարկմամբ՝ առաջարկելով ոչ միայն միջնորդություն, այլև ռազմավարական շրջանակ, որը կապում է խաղաղությունն անվտանգության երաշխիքների, տնտեսական ինտեգրման և Հարավային Կովկասում ԱՄՆ ներգրավվածության վերաիմաստավորման հետ։

Գործնական առումով «Թրամփի երթուղին», կամ TRIPP-ը, ԱՄՆ նախագահին բնորոշ դասական լուծում է, քանի որ այն ռազմական հակամարտությունը վերաձևակերպում է բիզնես առաջարկի։ Այն չի փորձել լուծել պատմական դժգոհությունները, վերաձևակերպել սահմանները կամ պարտադրել անհապաղ հաշտեցում։ Այն հայ-ադրբեջանական հակամարտությունը դիտարկել է որպես անվտանգության երաշխիքների, տնտեսական խթանների և կիրառելի լոգիստիկայի խնդիր։ TRIPP-ն օգնում է ԱՄՆ-ին ապահովել ռազմավարական մուտք, կառուցել հաճախորդների ցանցեր, կանխել մրցակիցների կողմից հիմնական երթուղիների վերահսկողությունը, ձևավորել տարածաշրջանային կանոններ և չափանիշներ և ստեղծել երկարաժամկետ քաղաքական լծակներ։ TRIPP-ը կապում է Հայաստանն ԱՄՆ-ի երկարաժամկետ անվտանգության և տնտեսական գործընկերության հետ։ Այսպիսով՝ Երևանը թուլացնում է իր կախվածությունը Ռուսաստանից և վերաուղղորդում է անվտանգության հարցում իր դիրքորոշումը դեպի Արևմուտք։

ԱՄՆ-ի համար TRIPP-ը Հարավային Կովկասը կայունացնելու միջոց էր՝ առանց զորքեր տեղակայելու կամ հակամարտության պատասխանատվությունը ստանձնելու։ Այն խաղաղությունը կապում է առևտրային ուղիների, էներգետիկ տարանցման և տարածաշրջանային ինտեգրման հետ՝ միաժամանակ թուլացնելով Ռուսաստանի մենաշնորհը միջնորդության հարցում։ Հեղինակի կարծիքով՝ Երևանն անհանգստացած է հարևանի կողմից դեռևս պահվող քաղբանտարկյալների առնչությամբ։ Սա Վենսը կարող է քննարկել Բաքվում։

TRIPP-ը և փոխնախագահի այցն Ադրբեջանին ազդակ են ուղարկում, որ իր ապագա ազդեցությունը կբխի համագործակցությունից և կանխատեսելիությունից, այլ ոչ թե ճնշումից և սպառնալիքներից։ Սա Ադրբեջանին ռազմական դերակատարից վերածում է տարածաշրջանային կարգի շահագրգիռ կողմի։