Կարևոր է, որ ՀՀ կառավարությունը ձեռնարկի անհրաժեշտ քայլեր՝ արցախահայերին աջակցելու և նրանց հայ հասարակության մեջ ինտեգրելու համար․ Genocide Watch-ի հատուկ զեկույցը
Genocide Watch-ը հրապարակել է «Հատուկ զեկույց. Հայ փախստականների ինտեգրումը և պաշտպանությունը 2023 թվականին Ադրբեջանի կողմից Արցախի գրավումից հետո» խորագրով։
Ինչպես նշվում է, 2023-ի սեպտեմբերին Ադրբեջանի ռազմական հարձակումից հետո, մոտավորապես 115․000 էթնիկ հայ փախել է Արցախից: Նրանց թվում էին մոտավորապես 30․000 երեխա, 65 տարեկանից բարձր 18․000 մարդ և հաշմանդամություն ունեցող մի քանի հազար անձ, այդ թվում՝ մարտական գործողություններից վիրավորվածներ: Այս հարձակումը հաջորդել է տարածաշրջանի 9-ամսյա շրջափակմանը, որի ընթացքում տեղի հայ բնակիչները ենթարկվել են թերսնման, բժշկական պարագաների պակասի և խոր հոգեբանական տառապանքի:
ՀՀ կառավարությունն արագորեն գործել է փախստականների հոսքը լուծելու համար՝ անցկացնելով կարիքների արագ գնահատում՝ կացարանի, օգնության պարագաների և շտապ աջակցության այլ ձևերը բացահայտելու համար:
Արցախի գրավումից անցել է ավելի քան 2 տարի, և փախստականներին աջակցելու ջանքերը շարունակվել են՝ չնայած զգալի մարտահրավերներին: Դրանք ներառում են փախստականների կողմից պահանջվող օգնության մակարդակը պահպանելու համար անհրաժեշտ ֆինանսների պակասը, արցախահայերի դժկամությունը՝ ինտեգրվել հայ հասարակությանը քաղաքացիություն ընդունելու միջոցով, և փախստականների երկարաժամկետ հույսերի և վարչապետ Փաշինյանի կողմից արտահայտված հույսերի միջև եղած անհամապատասխանությունը: Այս գործոնների համադրությունը երկար և դժվարին ճանապարհ կստեղծի Հայաստանի Հանրապետության կառավարության համար:
Շատերը հույս ունեն մի օր վերադառնալ Արցախ․ մի նպատակ, որը, նրանց կարծիքով, կվտանգվի, եթե ընդունեն Հայաստանի քաղաքացիություն: Ավելին, շատերը վախենում են, որ քաղաքացիություն ստանալու համար դիմելը կխանգարի իրենց օգտվել փախստականի կարգավիճակի հետ կապված իրավունքներից և պաշտպանությունից: Այլ մտահոգությունների թվում են երեխաներին դպրոց ուղարկելը և արցախահայերի համար աշխատանքի հնարավորությունների ապահովումը:
Շատ փախստականներ հայտնվել են վատ պայմաններում՝ չունենալով ֆինանսական միջոցներ իրենց համար նոր կյանք կառուցելու համար՝ մնալով առանց աշխատանքի կամ բարելավման այլ հնարավորությունների:
Առաջ գնալու ճանապարհը երկար և դժվար կլինի ինչպես ՀՀ կառավարության, այնպես էլ պատերազմից և տեղահանությունից այդքան շատ տրավմա կրած փախստականների համար: Կարևոր է, որ Հայաստանի կառավարությունը ձեռնարկի անհրաժեշտ քայլեր՝ փախստական համայնքներին աջակցելու և նրանց հայ հասարակության մեջ ինտեգրելու համար՝ համաձայն նրանց կարիքների և պահանջների։ Սա նշանակում է գտնել անհրաժեշտ աջակցությունը շարունակելու ուղիներ, ուշադրությունը կենտրոնացնել հոգեկան առողջության վրա, ինչպես նաև խրախուսել փախստականներին ընդունել ՀՀ քաղաքացիություն։
