ՀՀ-ի երկաթուղիների կառավարման գործում ՌԴ-ին փոխարինելու ծրագրերը չմտածված ծրագրեր են, որոնց համար ստիպված կլինեն վճարել սովորական հայ քաղաքացիները․ Շոյգու

Ռուսաստանի երկաթուղիների կառավարման գործում Ռուսաստանին փոխարինելու Հայաստանի իշխանությունների ցանկությունը վատ մտածված որոշում է. նման քայլից հետո ստեղծված համակարգը կարող է «մեկ գիշերվա ընթացքում փլուզվել». ТАСС-ի հետ զրույցում նշել է Ռուսաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Սերգեյ Շոյգուն։

«Ես չեմ դատի այլ երկրների երկաթուղային կառավարման ոլորտում կարողությունների մասին, բայց կարող եմ վստահորեն ասել, որ քիչ հավանական է, որ որևէ այլ ընկերություն կարողանա լիովին փոխարինել ռուսական երկաթուղային փոխադրողին, որը երկար ժամանակ արդյունավետորեն և երկար տարիներ գործում է Հայաստանում՝ ոչ ամենահեշտ պայմաններում», – նշել է Շոյգուն։

«Վերջերս ես մեկնաբանել եմ Հայաստանի՝ միջուկային հարցերում ԱՄՆ-ի հետ համագործակցության ծրագրերի շուրջ ստեղծված իրավիճակը։ Չե՞ն հանգեցնի արդյոք, դիվանագիտորեն ասած, նման չմտածված որոշումները փորձերի, որոնց համար ստիպված կլինեն վճարել սովորական հայ քաղաքացիները», – զարմացել է Ռուսաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղարը։

 «Գրեթե երկու տասնամյակի ընթացքում կառուցված համակարգը կարող է պարզապես մեկ գիշերվա ընթացքում փլուզվել։ Բնականաբար, ոչ մի «բարեկամական երկիր» դրա համար պատասխանատվություն չի կրի։ Հուսով եմ, որ կարևոր որոշումներ կայացնելիս Հայաստանի ղեկավարությունը կելնի բացառապես իր քաղաքացիների շահերից», – հավելել է նա։

Ռուսաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղարը նշել է, որ գրեթե 20 տարի շարունակ «Հարավկովկասյան երկաթուղին» (ՀԿԵ) պատասխանատու կերպով կատարել է կոնցեսիոն պայմանագրի պայմանները, այդ թվում՝ ներդրումների հետ կապվածները։ Նրա խոսքով՝ այս ընթացքում ռուսական ներդրումները հայկական երկաթուղային համակարգում, այդ թվում՝ շարժակազմում, գնահատվում են ավելի քան 30 միլիարդ ռուբլի։ «Եվ հիմա Նիկոլ Փաշինյանն ասում է, որ հայկական երկաթուղիների ռուսական ընկերությանը զիջելը վախեցնում է պոտենցիալ գործընկերներին, խոչընդոտում տարածաշրջանային նախագծերին և քննարկում է հայկական երկաթուղային ցանցի կառավարումը փոխանցել Ռուսաստանի և Հայաստանի համար բարեկամ երկրի», – նշել է Շոյգուն։

Նա հիշեցրել է, որ պայմանագիրը նախատեսում է, որ «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ն, որպես կոնցեսիոներ, կտիրապետի, կօգտագործի, կկառավարի, կշահագործի, կպահպանի, կվերանորոգի և կկատարի կոնցեսիոն ակտիվների անհրաժեշտ բարելավումները։ «Տեղեկության համար նշեմ, որ պայմանագիրը ստորագրելիս ռուսական կողմը պատասխանատվություն է ստանձնել հայկական երկաթուղային համակարգի ավելի քան 1200 կոնցեսիոն անշարժ գույքի և ավելի քան 12500 շարժական ակտիվների համար», -նշել է Ռուսաստանի Դաշնության Անվտանգության խորհրդի քարտուղարը։

Շոյգուն հավելել է, որ վերջին 20 տարիների ընթացքում, կոնցեսիոն պայմանագրի շնորհիվ, Հայաստանի բյուջե է մուտքագրվել ավելի քան 15 միլիարդ ռուբլի հարկերի տեսքով, և վերանորոգվել է ավելի քան 520 կմ երկաթուղի, իսկ «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ի կողմից կառավարվող ցանցի շահագործման երկարությունը կազմում է մոտ 700 կմ: «Վերանորոգվել ու վերակառուցվել է ավելի քան 50 կառույց, այդ թվում՝ 38 կամուրջ և երկու թունել: Երկու տարվա վիճակագրության հիման վրա պատկերը հետևյալն է. միջին հաշվով «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ն տարեկան տեղափոխում է ավելի քան 500,000 ուղևոր (որոնցից մոտավորապես 360,000-ը՝ տեղի) և ավելի քան 1.6 միլիոն տոննա բեռ», – հավելել է նա։

«Ընկերության ներդրումը հանրապետության տնտեսությունում դժվար է գերագնահատել. Հայաստանի կարիքների համար կարևորագույն բոլոր բեռները տեղափոխվում են «Հարավկովկասյան երկաթուղիներ»-ի կողմից։ Երկաթուղին նաև ռազմավարական դեր է խաղում՝ ապահովելով տրանսպորտային կապեր ցամաքով շրջապատված երկրի համար: Այս ամենի հետևում կանգնած են մարդիկ, ընկերության աշխատակիցները: Ներկայումս ընկերությունը, որպես գործատու, երաշխավորում է ավելի քան 2500 մարդու զբաղվածություն: Ի դեպ, նրանք գրեթե բոլորը Հայաստանի բնակիչներ և քաղաքացիներ են, որոնք ստանում են բոլոր անհրաժեշտ սոցիալական նպաստները»:

Շոյգուն նշել է, որ համաձայնագիրը քննարկելիս արժե հիշել քննարկման թեմայի պատմությունը և որոշ իրավական հարցեր, որոնք անմիջականորեն կապված են կոնցեսիայի հետ:

«ԽՍՀՄ փլուզումից հետո հայկական երկաթուղային համակարգը գտնվում էր ծանր վիճակում: Ենթակառուցվածքները լրջորեն վատթարացել էին, և գծերի շատ հատվածներ անգործունակ էին ձնահոսքերի և սողանքների պատճառով: Հաշվի առնելով, որ հանրապետությունը գործնականում պաշարման մեջ էր, բեռնափոխադրումների և ուղևորների թիվը զգալիորեն նվազել էր: Արդիականացման համար անհրաժեշտ էին զգալի ֆինանսական ներդրումներ, այդ թվում՝ հնացած շարժակազմի փոխարինում: Այս պայմաններում՝ Հայաստանի կառավարությունը հայտարարեց երկաթուղու վերականգնման մրցույթ, որը հաղթեց Ռուսաստանը», – նշել է Շոյգուն։

2008 թվականի փետրվարին Հայաստանի Հանրապետության, «Ռուսական երկաթուղիներ» ԲԲԸ-ի և «Հարավկովկասյան երկաթուղի» ՓԲԸ-ի («Ռուսական երկաթուղիներ» ԲԲԸ-ի հատուկ ստեղծված դուստր ձեռնարկություն) միջև ստորագրվեց կոնցեսիոն պայմանագիր՝ հայկական երկաթուղային համակարգը մինչև 2038 թվականը կոնցեսիոն կառավարման հանձնելու վերաբերյալ։

Փետրվարի 13-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն առաջարկել է Ռուսաստանին վաճառել հանրապետության երկաթուղիների իր կոնցեսիոն կառավարման իրավունքը Մոսկվային և Երևանին բարեկամ պետությանը։ Այլընտրանքների շարքում նա նշել է Ղազախստանը, ԱՄԷ-ն և Կատարը։