TRIPP-ի իրականացումը մեծ փորձություն է Հայաստանի համար․ Carnegie
TRIPP-ը տեխնիկական նախագիծ է՝ խոշոր աշխարհաքաղաքական հետևանքներով։ Այն նպատակ ունի ամրապնդելու Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորումը և ստեղծելու նրանց միջև տնտեսական փոխկախվածության նոր մոդել. գրում են համահեղինակներ Թոմաս դե Վաալը, Արեգ Քոչինյանը, Զաուր Շիրիևը Carnegie կենտրոնի էջում հրապարակված հոդվածում։
Ըստ հեղինակների՝ ավելի լայն տարածաշրջանում զարգացումներն ամրապնդում են առաջընթացի անհրաժեշտությունը։
Իրանում շարունակվող պատերազմն ընդգծում է առկա տարանցիկ ուղիների խոցելիությունը և Նախիջևանի մեկուսացումը, ինչն էլ, իր հերթին, ամրապնդում է տարածաշրջանում այլընտրանքային և ավելի դիմացկուն կապերի անհրաժեշտությունը։
Հակամարտության անորոշ ընթացքը կարող է նաև հետաձգել կամ խաթարել TRIPP նախագծի գործնական իրականացումը։ TRIPP-ի՝ որպես առևտրային առումով գրավիչ միջազգային տարանցիկ երթուղու կարգավիճակը երաշխավորված չէ այն տարածաշրջանում, որն ունի Վրաստանի միջով անցնող կապուղիներ։ Այս պահի դրությամբ այն, առաջին հերթին, տարածաշրջանային նախագիծ է՝ ապահովելու Ադրբեջանի մայրցամաքային մասի և Նախիջևանի միջև ամենակարճ ցամաքային կապը։
Թե ինչպես են երթուղու երկայնքով գտնվող տեղական համայնքներն օգուտ քաղելու կապերից, դեռևս հստակ ձևակերպված չէ. տեսանելի շահույթի բացակայության դեպքում նախագիծը կարող է երթուղու երկայնքով բնակվող մարդկանց կողմից դիտվել որպես հիմնականում աշխարհաքաղաքական նախաձեռնություն, որը քիչ ազդեցություն ունի առօրյա կյանքի վրա։
Ինչպես նշել են հեղինակները, Երևանի համար գլխավոր օգուտը ոչ թե TRIPP-ն է, այլ Արևելք-Արևմուտք կապերի բացումը դեպի Ադրբեջան, Թուրքիա և այլուր։ Հայաստանը ձգտում է վերաբացել բազմաթիվ տրանսպորտային ուղիներ՝ հաղթահարելու իր երկարատև մեկուսացումը։
Նախագծի հիմնական ռիսկն այժմ, երբ դրա հիմնական սկզբունքները համաձայնեցված են, կյանքի կոչման ուշացումն է։ Հաջող իրականացումը կպահանջի կայուն, գործնական համակարգում ոչ միայն Երևանի և Վաշինգտոնի, ինչպես նաև Երևանի և Բաքվի միջև, այլև բոլոր շահագրգիռ կողմերի միջև:
TRIPP-ի իրականացումը մեծ փորձություն է Հայաստանի համար։ Միացյալ Նահանգների ամուր հանձնառությունը մնում է TRIPP գործընթացի հաջողության կենտրոնական գործոնը:
ԵՄ-ն, տարածաշրջանում իր ուժեղ քաղաքական և ֆինանսական ներգրավվածությամբ, նույնպես կարող է կարևոր դեր խաղալ, քանի դեռ կա ամուր ռազմավարական հանձնառություն ամենաբարձր մակարդակով:
Թուրքիան առանձնահատուկ դեր ունի խաղալու որպես տարածաշրջանային հարևան, որը հանձնառու է Արևելք-Արևմուտք կապի ապահովմանը: Սակայն, վերջիվերջո, ցանկացած տարանցիկ շրջանակի հաջողությունը կախված կլինի Բաքվի և Երևանի՝ իրենց տարաձայնությունները կառավարելու և փոխադարձ վստահության վրա կառուցված նոր հարաբերություններ ստեղծելու կարողությունից:
