ԱՄՆ-ի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը չպետք է քաղաքական նպատակահարմարության պատանդը լինի․ The National Interest

Մեկ դարից ավելի Օսմանյան կայսրության կողմից 1,5 միլիոն հայերի համակարգված ոչնչացումը հաստատված պատմական փաստ է, որը ճանաչվել է գիտնականների և աշխարհի անթիվ ազգերի կողմից։ Այնուամենայնիվ, ամերիկյան իշխանության դահլիճներում այս ողբերգությունը վաղուց ծառայել է այլ նպատակի՝ որպես հարմար, ցինիկ, երկկուսակցական քաղաքական խաղ՝ քմահաճ դաշնակից Թուրքիայի հետ բանակցությունների բարդությունները հաղթահարելու համար․ գրում է Ստեֆան Պեչդիմալջին The National Interest-ում։

Տասնամյակներ շարունակ և՛ հանրապետական, և՛ դեմոկրատական վարչակազմերը պահպանել են խուսափելու լուռ քաղաքականություն՝ հազվադեպ օգտագործելով «ցեղասպանություն» բառը 1915 թվականի վայրագությունները նկարագրելու համար։ Դա հիմնված չէ պատմական կասկածի վրա, այլ ռազմավարական հարմարության և քաղաքական նպատակահարմարության։ Երկու կուսակցությունների օրոք էլ հարցը պաշտոնապես ներկայացվել է Կոնգրեսում քննարկման միայն այն դեպքում, երբ այն քաղաքականապես ձեռնտու է եղել կամ օգտագործվել է որպես զիջումներ կորզելու միջոց։ Երբ Միացյալ Նահանգները Մերձավոր Արևելքում Թուրքիայի համագործակցության կարիքն ուներ, Հայոց ցեղասպանությունն անտեսվեց։ Երբ հարաբերությունները սրվեցին ռուսական հրթիռների գնման կամ Սիրիայում հակամարտությաան պատճառով, հանկարծ Ցեղասպանությունը ճանաչելու բարոյական հրամայականը դարձավ գերակա և օրենսդրական առաջնահերթություն։

Շատ քաղաքական գործիչների համար սա մարդու իրավունքների հարց չէ, այլ գործարքային դիվանագիտության և փոխզիջումների գործիք։ Նույնիսկ այսօր այս հարցի գործարքային բնույթը պահպանվում է։

Անցած շաբաթ Հարավային Կովկաս կատարած այցի ժամանակ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը գրառում կատարեց X-ում Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ, ապա ջնջեց այն, ինչն արդարացիորեն մեծ վրդովմունք առաջացրեց հայ-ամերիկյան համայնքի շրջանում։ Նման գործողությունները ենթադրում են, որ պատմությունը կարելի է «միացնել և անջատել» հօգուտ դիվանագիտական հարմարավետության, ինչը վիրավորանք է զոհերի հիշատակին և դավաճանություն է այն սկզբունքների և արժեքների, որոնք Միացյալ Նահանգները պնդում է, որ պահպանում է։

«Ահա թե ինչու Հայոց ցեղասպանությունը չպետք է լինի գործարքի առարկա կամ գործիք՝ բարդ դաշնակցին պատժելու համար։ Ժամանակն է, որ երկու քաղաքական կուսակցություններն էլ դադարեն այս ողբերգությունը որպես զենք ընդունելուց և դրան վերաբերվեն այն բարոյական լրջությամբ և հարգանքով, որին այն արժանի է»,-նշում է հեղինակը։