Բաքվի և Իսրայելի միջև երկարատև հարաբերությունները կարող են Ադրբեջանին ներքաշել Իրանի հետ ընդլայնվող պատերազմի մեջ․ Middle East Eye
Ադրբեջանը դարձավ վերջին երկիրը, որը ներքաշվեց Իրանի դեմ ԱՄՆ-իսրայելական պատերազմի մեջ այն բանից հետո, երբ հինգշաբթի չորս անօդաչու թռչող սարքեր, որոնք, ըստ Ադրբեջանի, արձակվել էին Իսլամական Հանրապետությունից, հարվածեցին Նախիջևանի էքսկլավին՝ վնասելով ենթակառուցվածքները և վիրավորելով երկու քաղաքացիական անձանց: Վերլուծաբանները նշում են, որ Իրանի արձագանքը պատերազմին կենտրոնացած է եղել իր ասիմետրիկ տարածաշրջանային ազդեցության վրա․ գրել է Middle East Eye-ը։
Ինչպես նշվել է, տասնամյակներ շարունակ Պարսից ծոցի երկրներն իրենց ներկայացրել են որպես անկայուն տարածաշրջանում կայունության կղզիներ ՝ գրավելով համաշխարհային ներդրողներին, զբոսաշրջիկներին և միջազգային բիզնեսներին: Այս գաղափարի հիմքում այն տպավորությունն էր, որ տարածաշրջանում ԱՄՆ ռազմական բազաները կապահովեն այդ պետությունների անվտանգությունը: Իրանի ռազմական արշավը, կարծես, նախատեսված է այդ ընկալումը խաթարելու և ցույց տալու համար, որ հակամարտության ծախսերը կտարածվեն նրա սահմաններից շատ ավելի հեռու:
Տարածաշրջանում տեղի ունեցող ցնցումները կարող են նպատակ ունենալ մղել տարածաշրջանային ուժերին ճնշում գործադրել Վաշինգտոնի վրա՝ պատերազմը դադարեցնելու համար։
Վաշինգտոնում գործող աշխարհաքաղաքական ռիսկերի խորհրդատվական Gulf State Analytics ընկերության գործադիր տնօրեն Ջորջիո Կաֆիերոն կարծում է, որ անկայունությունը կարող է խրախուսել Պարսից ծոցի պետություններին «հոգ տանել, որ Միացյալ Նահանգները համաձայնի դադարեցնել իր ագրեսիան»։
Բաքվում գործող Միջազգային հարաբերությունների վերլուծության կենտրոնի նախագահ Ֆարիդ Շաֆիևի խոսքով՝ Ադրբեջանը փորձել է չեզոք մնալ հակամարտության մեջ։
Դեպքից հետո Ադրբեջանը 12 ժամով փակեց իր հարավային օդային տարածքը և Իրանի հետ սահմանային անցակետերը բեռնատարների, այդ թվում՝ տարանցիկ բեռնափոխադրումների համար։ Այս քայլը խաթարեց Իրանը Ռուսաստանի հետ կապող ամենակարճ ցամաքային ճանապարհներից մեկը։ Ալիևը նաև սպառնացել է ռազմական պատասխան տալ, սակայն մինչ օրս պաշտոնական արձագանք չի եղել։
Թեհրանը վաղուց կասկածանքով է վերաբերվում Ադրբեջանի և Իսրայելի հարաբերություններին։ Նա մեղադրել է Ադրբեջանին, վերջինիս տարածքից Իրանի վրա հարվածելու Իսրայելին թույլտվություն տալու մեջ։
Թեհրանում քաղաքական վերլուծաբանը, որը խոսել է անանունության պայմանով, MEE-ին հայտնել է, որ իրանցի պաշտոնյաները կարծում են՝ Իսրայելը օգտագործել է Ադրբեջանի օդային տարածքը նախորդ հակամարտության ժամանակ։
Բաքուն հերքել է մեղադրանքը։ Այնուամենայնիվ, վերլուծաբանը նշել է, որ Իրանի առաջնորդները հակված են դիտարկելու ներկայիս պատերազմն՝ որպես գոյության սպառնալիք։
«Իրանը հակամարտություն չի ցանկանում Բաքվի հետ։ Սակայն Բաքուն այժմ ակտիվ է՝ ի շահ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի», – նշել է վերլուծաբանը՝ հավելելով, որ եթե Իրանը քաոսի մեջ ընկնի, Ադրբեջանը կարող է դեր խաղալ տարածաշրջանում զարգացումների ձևավորման գործում։
Անօդաչու թռչող սարքի միջադեպը կարող է քաղաքական արդարացում լինել ավելի վճռական դիրքորոշման համար:
Այնուամենայնիվ, մասնատված Իրանը նույնպես լուրջ ռիսկեր կառաջացնի Ադրբեջանի համար:
Եթե ճգնաժամը սրվի, Ադրբեջանը, հավանաբար, հիմնականում հույսը կդնի իր ամենամոտ դաշնակցի վրա։
Թուրքիան արդեն ռազմական աջակցություն է ցուցաբերել Ադրբեջանին՝ օգնելով նրան վերահսկողություն հաստատել Լեռնային Ղարաբաղի նկատմամբ։
«Կարծում եմ՝ եթե երբևէ լինի որևէ սցենար, որը կսպառնա Ադրբեջանի ազգային անվտանգությանը, կարելի է ենթադրել, որ պաշտոնական Անկարան դա կհամարի նաև Թուրքիայի համար սպառնալիք։ Եվ կարծում եմ, որ թուրք պաշտոնյաները շատ հեռու կգնան՝ Ադրբեջանին պաշտպանելու համար», – ավելացրել է Կաֆիերոն։
