ՌԴ-ի հետ համագործակցությունը դադարեցնելու որոշման պատճառով՝ ՀՀ-ն բախվել է նոր լուրջ սպառնալիքների․ Օվերչուկը խոսել է «Թրամփի երթուղու» մասին
Հայաստանը չեղարկել է Ռուսաստանի հետ տրանսպորտային երթուղու ապաշրջափակման հարցում համագործակցությունը և, որպես արդյունք, բախվել է նոր լուրջ սպառնալիքների։ Այս մասին ТАСС- ի հետ զրույցում հայտարարել է Ռուսաստանի փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկը։
«2023 թվականի ամռանը մենք Ադրբեջանի հետ համաձայնության եկանք ինքնիշխանության, իրավասության և փոխադարձության վերաբերյալ հիմնարար համաձայնագրի շուրջ, որը պնդում էր Հայաստանի ղեկավարությունը։ Սակայն դրանից հետո հայերը դադարեցին մեզ հետ շփումներն ապաշրջափակման գործընթացի վերաբերյալ։ Հետագայում մենք նմանատիպ ձևակերպումներ կարդացինք Վաշինգտոնում 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին ստորագրված փաստաթղթում։ Եվ ինչի՞ հանգեցրեց սա։ Իրականում, մեր երկրի հետ համագործակցությունը դադարեցնելու որոշման պատճառով, Հայաստանը բախվել է նոր, շատ լուրջ սպառնալիքների, որոնց նախկինում չէր բախվել», – նշել է Օվերչուկը։
Նրա խոսքով՝ Հայաստանի ապաշրջափակումը կարևոր է ամբողջ Հարավային Կովկասի զարգացման համար, և միայն Ռուսաստանի ներկայությունն այս գործընթացում կարող է ապահովել շահերի հավասարակշռություն։
«Կարևոր է հասկանալ, որ Հայաստանի ապաշրջափակումն, Ադրբեջանի երկու մասերի միջև հարմարավետ տրանսպորտային կապերի բացումը և Մեղրիի հատվածի վերականգնումը կարևոր են ամբողջ Հարավային Կովկասի խաղաղ զարգացման համար։ Առանց այս ճանապարհի՝ այնտեղ խաղաղություն չի լինի, բայց այն կարող է կառուցվել միայն տարածաշրջանի բոլոր երկրների շահերի հավասարակշռությունը հաշվի առնելով, և միայն Ռուսաստանի ներկայությունը կարող է ապահովել դա», – նշել է նա։
«Եթե անտեսենք Ադրբեջանի և Թուրքիայի միջև սերտ հարաբերությունները, ինչը, անշուշտ, անընդունելի է, ապա միակ բանը, որը կարող է ուղղորդել ապրանքների հոսքը Հայաստանով, մրցակցությունն է», – շարունակել է Օվերչուկը։
Փոխվարչապետի խոսքով՝ թուրքական երկաթուղիներից բացի, հայկական երկաթուղիները մշտական ուղղակի մրցակցության մեջ կլինեն Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղու հետ, որն արդիականացվում է։ «Իրանում ավարտին է մոտենում «Թրամփի երթուղուն» զուգահեռ ժամանակակից մայրուղու կառուցումը։ Ավելին, քննարկվում է Ադրբեջանից Նախիջևան տանող երկաթուղու կառուցումն Իրանի տարածքով՝ Մեղրիի հատվածին զուգահեռ։ Միջազգային փորձագետների կարծիքով՝ չինական և ռուսական բեռները, ամենայն հավանականությամբ, կանցնեն Իրանով, քան ԱՄՆ-ի կողմից վերահսկվող հայկական տարածքով, ինչը նշանակում է, որ հիմնական բեռնափոխադրումներն, ամենայն հավանականությամբ, ընդհանրապես չեն մտնի Հայաստան, նույնիսկ այս 42 կիլոմետրերի համար», – ընդգծել է Օվերչուկը։
Նրա խոսքով՝ այժմ Հայաստանը հայտարարել է, որ այս նախագիծը կիրականացվի առանց Ռուսաստանի, Թուրքիան արդեն սկսել է միջոցներ ծախսել Նախիջևան տանող երկաթուղու կառուցման վրա, և Մեղրիի հատվածի վերականգնման հեռանկարները պարզ չեն։ Այս ամենը ճնշում է գործադրում Հայաստանի վրա։ Եթե Ռուսաստանը այլևս շահեր չունի Հայաստանում, ապա բեռների նրա տարածքով տեղաշարժի քիչ պատճառներ կլինեն։
«Հասկանալի է, որ սակագները դեր կխաղան, բայց եթե Ռուսաստանն այլևս շահեր չունի Հայաստանում, ապա մեր բեռները այս ուղղությամբ տեղափոխելու օգտին քիչ փաստարկներ կլինեն», – նշել է Ռուսաստանի փոխվարչապետը։
Ըստ նրա՝ Մեղրիի հատվածից հետո բեռների հոսքի ուղղությունը բանակցելու Հայաստանի կարողությունը սահմանափակ է։ Հարցն արդեն այլ կերպ է լուծվել։ «Բեռները Հայաստանով ուղղորդելու ցանկությունը հասկանալի է, բայց պետք է ընդունել, որ այս հարցն արդեն այլ կերպ է լուծվել, և համապատասխան փաստաթղթերը ստորագրելով՝ Հայաստանը համաձայնել է դրան», – նշել է Օվերչուկը։
«Արևմտյան ներդրողներն ու հարևանները կարող են կորցնել համբերությունը։ Եթե այս գործարքը երբևէ վերջնականապես կնքվի, Հայաստանը կստանա Մեղրիի հատվածի կառավարման ընկերության միայն 26%-ը։ Ի դեպ, մեր երկաթուղային գործընկերներն արդեն մտածում են, թե արդյոք Ռուսաստանը կօգտագործի թուրքական երկաթուղին»։
Օվերչուկի խոսքով՝ Հայաստանը որոշել է զիջել իր տարանցիկ եկամուտների 74%-ը՝ համաձայնվելով «Թրամփի երթուղուն»։
Նա նաև ընդգծել է, որ Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև ուղիղ երկաթուղային գծի կառուցումն արդեն ընթացքի մեջ է՝ անկախ Հայաստանի ապաշրջափակումից։
«Թրամփի երթուղու» երկարաժամկետ հեռանկարները անորոշ են, քանի որ նախագիծը հիմնված է Կենտրոնական Ասիայից Կասպից ծովի միջոցով բեռների հոսքի վրա։
«Խաղադրույքն այն է, որ Թրամփի երթուղու հզորության մեծ մասը կապահովվի Կենտրոնական Ասիայից ծովով ժամանող բեռներով», – նշել է նա։
