Թրամփի հայկական գործարքը. Ամերիկան առաջ է շարժվում՝ առանց Ռուսաստանին դուրս մղելու․ The Caspian Post

TRIPP նախագիծը քննարկելիս կարևոր է հասկանալ, որ եթե Վաշինգտոնը մտել է խաղի մեջ, ապա խաղադրույքները շատ ավելի մեծ են, քան Մեղրիով անցնող ճանապարհը։

Միացյալ Նահանգները, կարծես, այս երթուղին դիտարկում է որպես նոր տնտեսական ճարտարապետության հիմք, որը տարածվում է Հայաստանից դուրս՝ ամբողջ Հարավային Կովկասով և Կենտրոնական Ասիայով․ գրել է The Caspian Post-ը։

Անցյալ շաբաթ ԱՄՆ կառավարությունը հաստատեց TRIPP-ի շրջանակային համաձայնագրի՝ «Թրամփի երթուղու» վավերացման ընթացակարգի մեկնարկը։

Փաստաթուղթը հունիսի 1-ին ստորագրել են ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը և ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն։ ՀՀ խորհրդարանը նույնպես պատրաստվում է վավերացնել համաձայնագիրը։

Ըստ համաձայնագրի՝ պետք է ստեղծվի համատեղ ընկերություն՝ TRIPP Development Company:

Միևնույն ժամանակ, ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը հայտարարել է TRIPP+ Enterprise Fund-ի ստեղծման մասին՝ 201 միլիոն դոլար սկզբնական կապիտալով։ Կարևոր է, որ դրա գործունեության ոլորտը չի սահմանափակվում միայն Հայաստանով, այլ ներառում է նաև Հարավային Կովկասի և Կենտրոնական Ասիայի այլ երկրներ։

Ահա թե որտեղ է ամերիկյան հավակնությունների իրական մասշտաբը պարզ դառնում: Վաշինգտոնն այլևս TRIPP-ը չի համարում առանձին հայ-ամերիկյան տրանսպորտային նախագիծ: Այն դիտարկում է որպես գործիք՝ Հարավային Կովկասից մինչև Կենտրոնական Ասիա ձգվող հսկայական տարածքում սեփական ֆինանսական, ենթակառուցվածքային և էներգետիկ համակարգը կառուցելու համար։

ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը պատահականորեն չէ, որ TRIPP+-ը որակել է որպես «պատմական վերափոխման» մաս: Նրա խոսքով՝ նախաձեռնությունը կարող է բացել առևտրի, տարանցման և էներգետիկ հոսքերի բոլորովին նոր աշխարհ: Այլ կերպ ասած՝ սա պարզապես տրանսպորտային միջանցք չէ, այլ տնտեսական հարթակ, որի միջոցով Միացյալ Նահանգները մտադիր է ապահովել երկարաժամկետ տարածաշրջանային ներկայություն։

TRIPP+ հիմնադրամի ղեկավարի պաշտոնում նշանակվել է ռուսական արմատներով գործարար Կոնստանտին Սոկոլովը: Ավելի քան երկու տասնամյակ նա մասնակցել է խոշոր ներդրումային, էներգետիկ և հեռահաղորդակցության նախագծերի: Սոկոլովը Viva Armenia-ի բաժնետեր է և նաև Միացյալ Նահանգներում Հանրապետական կուսակցության ականավոր դոնորներից մեկը։

Նրա անցյալը հայ փորձագետներին դրդել է ամերիկյան նախաձեռնությունը դիտարկել այլ տեսանկյունից: Պաշտոնապես, հիմնադրամը նախատեսված է ներդրումներ կատարելու կարևորագույն ենթակառուցվածքներում, էներգետիկայում, տրանսպորտում և հանքանյութերի արդյունահանման մեջ՝ ֆինանսական աջակցություն ցուցաբերելով ռազմավարական «Թրամփի երթուղուն»։ Այնուամենայնիվ, հարցեր են առաջացել, քանի որ հաստատությունը կղեկավարի ռուսաստանցի գործարար, որը շարունակում է սերտ կապեր պահպանել հետխորհրդային բիզնես միջավայրի հետ։

Ըստ հեղինակի՝ այս նշանակումը, հավանաբար, պատահական չի։ Դոնալդ Թրամփը, կարծես, գործում է իրեն բնորոշ պրագմատիկ ձևով՝ ձգտելով հավասարակշռության Միացյալ Նահանգների և Ռուսաստանի շահերի միջև, որը, չնայած իր թուլացող դիրքին, շարունակում է Հայաստանը դիտարկել որպես իր ավանդական ազդեցության ոլորտի մաս։

Հնարավոր կոնսենսուսի նշաններ կարելի է տեսնել նաև Թեղուտի պղնձամոլիբդենային հանքի հետ կապված գործարքում, որն իր տեսակի մեջ երկրորդ խոշորագույն հանքավայրն է Հայաստանում: Ակտիվը վաճառվել է ամերիկյան Dynamic Frontier Holdings ընկերությանը, որը գլխավորում է նույն Կոնստանտին Սոկոլովը։

Նախկինում հանքը շահագործում էր Ռուսաստանի ՎՏԲ բանկը, որը այն ձեռք է բերել ծանր պարտքերի մեջ գտնվող Vallex Group-ից: Բացի այդ՝ Սոկոլովի ընկերություններից մեկն արդեն իսկ տիրապետում է հայկական Viva Armenia հեռահաղորդակցության օպերատորին, որը նախկինում նույնպես համարվում էր ռուսական ակտիվ։ Թրամփը, ըստ ամենայնի, գտել է մի բանաձև, որը Միացյալ Նահանգներին հնարավորություն է տալիս առաջ տանել իր ռազմավարական նպատակները՝ առանց Մոսկվայի հետ բաց ճգնաժամ հրահրելու։ Ամերիկյան ազդեցությունն ընդլայնվում է, սակայն ոչ թե ուղղակի քաղաքական ճնշման, այլ ներդրումային հիմնադրամների, մասնավոր կապիտալի և խոշոր ակտիվների՝ այնպիսի գործարարի վերահսկողությանը փոխանցելու միջոցով, որը ընդունելի է թե՛ Վաշինգտոնի, թե՛ ռուսական գործարար շրջանակների մի մասի համար։

Սա ամերիկյան մոտեցման և Եվրամիության կողմից վարվող քաղաքականության միջև հիմնարար տարբերությունն է։ Բրյուսելը հաճախ գործում է Ռուսաստանին Հայաստանից աշխարհաքաղաքականորեն դուրս մղելու տրամաբանությամբ։ Վաշինգտոնն, ընդհակառակը, առաջ է մղում իր շահերը խոշոր բիզնես նախագծերի միջոցով՝ խուսափելով ուղղակի բախումից և ապահովելով, որ Մոսկվան չմնա լիակատար պարտվածի տպավորությամբ։

Միացյալ Նահանգներին տարածաշրջանում շահերի բախում պետք չէ։ Հարավային Կովկասի և Կենտրոնական Ասիայի վերաբերյալ Վաշինգտոնի ծրագրերը չափազանց ընդարձակ են, որպեսզի Հայաստանը վերածվի Ռուսաստանի հետ ուղղակի բախման ևս մեկ ասպարեզի։