«Միայն ձեզնից հետո». Փաշինյանը 102-րդ ռազմաբազայի դուրսբերման պատասխանատվությունը տեղափոխում է Մոսկվայի դաշտ․ EADaily
Նիկոլ Փաշինյանի դիրքորոշումը ռուսական 102-րդ ռազմաբազայի վերաբերյալ զարգացել է աստիճանաբար, բայց այն էապես ձևավորվել է այս ամիս, երբ նա հայտարարեց, որ Հայաստանի տարածքում գտնվող ռազմական օբյեկտը կենսական նշանակություն չունի երկրի անվտանգության համար:
Ըստ Փաշինյանի՝ եթե Ռուսաստանը որոշի դուրս բերել բազան, Հայաստանը չի առարկի: Այնուամենայնիվ, եթե Մոսկվան ցանկանա պահպանել իր ներկայությունը, Երևանը պատրաստ է քննարկել ներկայության շարունակական պայմանները:
Փաշինյանը շեշտում է, որ Վլադիմիր Պուտինի սեպտեմբերյան հայտարարությունից առաջ բազայի վերաբերյալ Հայաստանի ոչ մի պաշտոնական ներկայացուցիչ երբեք չէր բարձրացրել դրա դուրսբերման հարցը․ գրում է EADaily-ն։
Երևանի պաշտոնական դիրքորոշումը կայքն ամփոփել է 3 հիմնական թեզով.
- Անվտանգության գործոն. բազան «կենսական» չէ: Այս թեզը հաստատվում է 2022 թվականի սեպտեմբերին Ադրբեջանի հետ սահմանին տեղի ունեցած դեպքերով, որոնք ցույց տվեցին Ռուսաստանի «անգործությունը»։
- Ռուսաստանի նախաձեռնությունը. Հայաստանը երբեք չի բարձրացրել բազայի դուրսբերման հարցը: Սա դրա հնարավոր փակման պատասխանատվությունը տեղափոխում է Մոսկվայի դաշտ։
- Բանակցությունների պատրաստակամություն. Հայաստանը պատրաստ է քննարկել բազայի շարունակական ներկայության պայմանները, եթե Ռուսաստանը ցանկանա։
Արտաքինից սա թվում է հավասարակշռված, իրավաբանորեն հիմնավորված դիրքորոշում, որը հիմնված է «ոչ այո՛, ոչ ո՛չ» սկզբունքի վրա։ Սակայն հենց այս կառուցվածքը պարունակում է որոշակի խոցելի կողմեր։ Փաշինյանի՝ բազայի վերաբերյալ փաստարկի թույլ կողմը հիմնականում այն է, որ նա շփոթում է այս 3 տարբեր թեզերը։
Առաջին կետը կարող է ուղղակիորեն կապված լինել 2022 թվականի փորձի հետ։ Երկրորդը քաղաքական և ռազմավարական եզրակացություն է։
Երրորդը պահանջում է զգալիորեն ավելի լայն ռազմական և քաղաքական ապացույցներ, որոնք Փաշինյանը և նրա կառավարությունը հրապարակայնորեն չեն ներկայացրել։ Միևնույն ժամանակ՝ առաջանում է մի պարադոքս, քանի որ Երևանը բազան անվանում է ավելորդ, բայց պատրաստ է քննարկել դրա պահպանման պայմանները։ Սա նշանակում է, որ հանրապետության ղեկավարության գործնական դիրքորոշումը զգալիորեն պակաս արմատական է, քան դրա հռետորական ձևակերպումը։
Ըստ էության՝ Փաշինյանը Մոսկվային առաջարկում է հետևյալը. Հայաստանն այլևս չի դիտարկում բազան որպես իր ազգային անվտանգության անհրաժեշտ տարր, բայց ռուսական ռազմական օբյեկտի շարունակական ներկայությունն ավտոմատ կերպով չի մերժվում: Նա քաղաքականապես նվազեցնում է ռուսական ռազմական ներկայության նշանակությունը՝ միաժամանակ գործնականում որևէ պահանջ չներկայացնելով դրա ապամոնտաժման և բազայի պահպանման համար: Հենց այդ պատճառով էլ ներկայիս քննարկումն ավելի շատ վերաբերում է բազայի նշանակության քննադատական վերագնահատմանը Հայաստանի շահերի համար, քան այն ապամոնտաժելու որոշմանը։
Փաշինյանն այժմ սահմանափակվում է հանրապետությունում ռուսական ռազմական ներկայության անգործունակության պնդմամբ՝ երաշխավորելու իր անվտանգությունը, այլ ոչ թե բազայի ռազմաքաղաքական արժեքը Հայաստանի համար լիովին արժեզրկելով։ Բազանի վերաբերյալ Հայաստանի դիրքորոշումը չպետք է դիտարկել մեկուսացված: Այն տեղավորվում է Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները պահպանելու ավելի լայն հայեցակարգի մեջ՝ վերանայելով նախկին կախվածության ճարտարապետությունը:
Դատելով իր հրապարակային հռետորաբանությունից՝ Երևանը փորձում է «Ռուսաստանը որպես անվտանգության գլխավոր արտաքին երաշխավոր» մոդելից անցնել «Ռուսաստանը որպես դիվերսիֆիկացված անվտանգության համակարգի արտաքին գործընկերներից մեկը» մոտեցմանը։
