Կարո՞ղ է արդյոք Մոսկվան խոչընդոտել Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության համաձայնագրին․ Middle East Eye

Ռուսաստանի ազդեցությունը Հարավային Կովկասում նվազում է, և տարածաշրջանային պաշտոնյաները մտահոգված են, որ Մոսկվան կարող է խաթարել Երևանի և Բաքվի միջև կապերը․ գրել է Middle East Eye պարբերականը։

Ինչպես նշվել է, պետական վերահսկողությամբ ռուսական Russia Today հեռուստատեսության գլխավոր խմբագիր Մարգարիտա Սիմոնյանը շաբաթավերջին հեռուստադիտողներին հիշեցրել է, որ հենց Մոսկվան է ավարտել Լեռնային Ղարաբաղի երկրորդ պատերազմը 2020 թվականին՝ միջնորդելով հրադադարի ռեժիմի համար։ Ըստ Սիմոնյանի՝ Հայաստանը կարող է անվտանգ լինել միայն ռուսական երաշխիքների միջոցով։ Նա մեղադրել է Փաշինյանին Թրամփի նկատմամբ քծնողական վերաբերմունք ունենալու մեջ:

Կրեմլամետ մեկնաբան Վլադիմիր Սոլովյովն ավելի անմիջական էր՝ զգուշացնելով, որ Ռուսաստանը կարող է ևս մեկ «հատուկ ռազմական գործողություն» սկսել Հարավային Կովկասում, ինչպես դա արել է Ուկրաինայում, եթե այնտեղ ՆԱՏՕ-ի բազաներ տեղակայվեն:

Տարածաշրջանային բարձրաստիճան դիվանագետը MEE-ին հայտնել է, որ Ռուսաստանը կարող է թիրախավորել Ադրբեջանի զգալի սփյուռքը, որը գնահատվում է երկուսից երեք միլիոն էթնիկ ադրբեջանցիների։

Մոսկվան կարող է նաև առգրավել Ալիևների ընտանիքին և դաշնակից օլիգարխներին պատկանող ակտիվները: Ուշադիր հսկողության տակ գտնվողների թվում են ադրբեջանա-ռուս միլիարդատերեր Գոդ Նիսանովը և Զարախ Իլիևը:

Ըստ պարբերականի՝ Թուրքիան անցյալում նմանատիպ մտահոգությունների է բախվել Բաքվի հետ կապված, որի հետ այն սերտ էթնիկ և մշակութային կապեր ունի։ 2020 թվականի հակամարտության ժամանակ Անկարան ոչ միայն անօդաչու թռչող սարքեր, էլեկտրոնային պատերազմի համակարգեր և հետախուզական գործիքներ է մատակարարել Ադրբեջանին, այլև նպաստել է սիրիացի զինյալների ներգրավմանը։ Թուրք պաշտոնյաները նաև ներգրավված էին ադրբեջանական բանակի ներսում ռուսամետ տարրերի հայտնաբերման և ճնշման գործում։ Այդպիսի դեպքերից մեկը գլխավոր շտաբի այն ժամանակվա պետ Նաջմեդդին Սադիկովն էր, ով կասկածվում էր ռուսամետ դիրքորոշում ունենալու մեջ։

Խնդրին ծանոթ աղբյուրը MEE-ին հայտնել է, որ թուրք պաշտոնյաները կազմակերպել են նրա հեռացումը պատերազմի ժամանակ, նրան տարել են Թուրքիա հարցաքննության համար, իսկ ավելի ուշ թույլ են տվել նրան վերադառնալ Ռուսաստան։

Ինչ վերաբերում է ՀՀ-ին, ապա այն խորապես կապված է մնում Մոսկվայի հետ՝ սահմանային անվտանգության, ռազմական բազաների և տնտեսական կախվածության միջոցով։

«Եթե ես Փաշինյանի փոխարեն լինեի, կզգուշանայի», – MEE-ի հետ զրույցում նշել է տարածաշրջանային դիվանագետներից մեկը ուրբաթ Սպիտակ տանը տեղի ունեցած ստորագրման արարողությունից հետո։

Միջազգային ճգնաժամային խմբի Հարավային Կովկասի ավագ վերլուծաբան Ջոշուա Կուչերան ընդգծել է, որ Հայաստանը մեծապես կախված է ռուսական բնական գազից և հացահատիկից։ Միգրացիան էլ ավելի է ամրապնդում կապը Հայաստանի հետ, քանի որ Ռուսաստանում աշխատում է ավելի քան 82,000 ՀՀ քաղաքացի, ինչը կազմում է օտարերկրյա աշխատուժի 2.3 տոկոսը։

Նա հավելել է, որ Ռուսաստանը նաև հազարավոր զինվորներ է պահում Գյումրու իր ռազմաբազայում, և ռուսական շուկան հայկական գյուղատնտեսական արտահանման հիմնական ուղղությունն է։ Ինչպես նկատել է պարբերականը, Թուրքիա-Հայաստան հարաբերությունների կարգավորման նախորդ բանակցությունների ժամանակ ռուս սահմանապահները ներկա էին անցակետերի վերաբացման վերաբերյալ բանակցություններին, ինչը հստակորեն վկայում է ռուսական ազդեցության մասին։

Կուչերայի խոսքով՝ չնայած Ռուսաստանն ազդեցության լծակներ ունի Հայաստանի վրա, նրա տարբերակները սահմանափակ են, քանի դեռ այն շարունակում է խրված լինել Ուկրաինայի հետ երկարատև պատերազմի մեջ։

Փորձագետը հավելել է, որ արդեն կան նշաններ, որոնք ցույց են տալիս, որ Մոսկվան կարող է չափավոր մոտեցում ցուցաբերել ՀՀ-ում: Ապրիլին, օրինակ, ռուսական «Վեդոմոստի» բիզնես օրաթերթը, որը սերտ կապեր ունի Կրեմլի հետ, հաղորդել է , որ նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի առաջին տեղակալ Սերգեյ Կիրիենկոյին հանձնարարվել է վերահսկել «Հայաստանի գործը»։

Մոսկվան պաշտոնապես ողջունել է հայ-ադրբեջանական համաձայնագիրը շաբաթավերջին, բայց նաև զգուշացրել. «Ոչ տարածաշրջանային խաղացողների ներգրավումը պետք է ամրապնդի խաղաղության օրակարգը, այլ ոչ թե ստեղծի նոր բաժանումներ»։

Այն հավելել է, որ հույս ունի խուսափել Մերձավոր Արևելքում Արևմուտքի գլխավորությամբ հակամարտությունների կարգավորման «դժբախտ փորձի» կրկնությունից։