ՀՀ-ում ընտրությունները տեղի են ունենում բևեռացված միջավայրում, որը ձևավորվել է անվտանգության և մի շարք այլ մտահոգությունների պատճառով․ HRW

Հունիսի 7-ին Հայաստանում կկայանան խորհրդարանական ընտրություններ, որոնք կորոշեն երկրի հաջորդ կառավարությունը: Անկախ նրանից, թե որ կուսակցությունը կամ կուսակցությունները կհաղթեն, քվեարկությունից հետո տեղի ունեցողը կարող է ապացուցել, թե արդյոք Հայաստանն անկախությունից ի վեր բավականաչափ ամուր հիմքեր է կառուցել մարդու իրավունքները և օրենքի գերակայությունը վիճելի քաղաքական պահին պաշտպանելու համար․ նշում է միջազգային իրավապաշտպան Human Rights Watch կազմակերպությունը։

Հունիսի 7-ի խաղադրույքները հատկապես բարձր են: Ընտրությունները տեղի են ունենում բևեռացված միջավայրում, որը ձևավորվել է անվտանգության հետ կապված մտահոգությունների, սոցիալական դժվարությունների, 2023 թվականին Լեռնային Ղարաբաղից էթնիկ հայերի տեղահանության, Հայաստանի աշխարհաքաղաքական ուղղության շուրջ ինտենսիվ բանավեճերի և արտաքին ընտրական միջամտության վերաբերյալ մտահոգությունների պատճառով։

Հայաստանը Եվրոպայի խորհրդի և Եվրոպայում անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության (ԵԱՀԿ) անդամ է, որը կառավարության հրավերով ուղարկել է ընտրությունների դիտորդական առաքելություն: Հայաստանը նաև կողմ է մարդու իրավունքների վերաբերյալ տարածաշրջանային և միջազգային հիմնական պայմանագրերին, չնայած մարդու իրավունքների ոլորտում նրա ցուցանիշները անհավասար են:

Գործող կառավարության օրոք Հայաստանը ձգտել է ավելի սերտ ինտեգրման Եվրամիության հետ և հանձնառու է իրավունքների հետագա բարեփոխումներին: Չնայած առաջընթաց է գրանցվել, այդ թվում՝ հավաքների և խոսքի ազատության պաշտպանության, հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների առաջխաղացման և ընտանեկան բռնության դեմ պայքարի ոլորտներում, պահպանվում են մտահոգություններ խտրականության, կանանց նկատմամբ բռնության, հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների, լրատվամիջոցների ազատության, հսկողության և ոստիկանության կողմից չարաշահումների համար պատասխանատվության վերաբերյալ։

Տեղական խմբերը, լրագրողները և անկախ դիտորդները նույնպես բարձրացրել են ընտրություններին վերաբերող մտահոգություններ, այդ թվում՝ վարչական ռեսուրսների չարաշահման, պետական հատվածի աշխատակիցների վրա ճնշման, քարոզարշավի ֆինանսավորման ռիսկերի, ենթադրյալ ընտրակաշառքի, բևեռացված հռետորաբանության և հաշվետվողականության թույլ մեխանիզմների մասին։
Human Rights Watch-ը մշտապես հաղորդել է Հայաստանում ոստիկանության կողմից չարաշահումների համար պատասխանատվության բացակայության մասին։

Քվեարկությունից առաջ ոստիկանության կողմից չարաշահումների, սպառնալիքների, ընտրողների վրա ճնշման կամ լրագրողների և ակտիվիստների վրա հարձակումների մասին մեղադրանքները պետք է անհապաղ և արդյունավետորեն հետաքննվեն։ Իշխանությունները պետք է նաև հստակեցնեն, որ իրավապահ մարմինները կպաշտպանեն խաղաղ հավաքները, և ուժի կիրառման ցանկացած միջոց կլինի օրինական, խիստ անհրաժեշտ և համաչափ։

Հունիսի 7-ի քննությունը կլինի ոչ միայն այն մասին, թե ով կհաղթի, այլև այն, թե արդյոք բոլորի իրավունքները հարգվում են քվեարկությունից առաջ, ընթացքում և հետո։