ՀՀ-ին անհրաժեշտ է դանդաղ և կայուն աջակցություն, այլ ոչ թե նախընտրական համերաշխության կարճատև և վառ ցուցադրություն․ Թոմաս դե Վաալ
Հայաստանը երբեք այսքան մեծ ուշադրության չի արժանացել։ Եվրոպական առաջնորդները, որոնցից առավել աչքի են ընկնում Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնն ու Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը, ակնկալվում է, որ աջակցություն կցուցաբերեն Հայաստանի՝ ԵՄ-ին մերձեցմանը և Ադրբեջանի հետ խաղաղության գործընթացին։ Վիզային ռեժիմի ազատականացման գործընթացը, հավանաբար, կշարժվի առաջ, և կհայտարարվի նոր ֆինանսական օգնության մասին․ գրում է վերլուծաբան Թոմաս դե Վաալը։
ՀՀ-ում կայանալիք ԵՔՀ գագաթնաժողովը նախատեսված է ցույց տալու աջակցություն Եվրոպային բարեկամ կառավարությանը, որը վերընտրության և Ռուսաստանի ճնշման առաջ է կանգնած։ Այնուամենայնիվ, եվրոպացի առաջնորդները ստիպված կլինեն նուրբ գիծ վարել Երևանում։
Եվրոպացի առաջնորդները, կարծես, անցկացնում են Փաշինյանի նախընտրական հանրահավաքը, սակայն նրանք պետք է նաև ավելի լայն քննարկում ունենան ավելի ամուր և պակաս բևեռացված Հայաստան կառուցելու մասին։ Երկիրն ինքնին արժանի է եվրոպական լիարժեք ուշադրության։ Այն գտնվում է Բաքվի հետ ցավոտ, բայց փոխակերպող խաղաղության համաձայնագրի շեմին, որը կհանգեցնի Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ սահմանների վերաբացմանը, որոնք փակ են 1990-ականներից ի վեր։
Երկիրը նաև պատմական հնարավորություն ունի թուլացնելու Մոսկվայից իր գերկախվածությունը, քանի որ Ուկրաինայում պատերազմը շարունակում է շեղել և սպառել Ռուսաստանին։ Գրավիչ այլընտրանքի բացակայությունը նշանակում է, որ Փաշինյանի «Քաղաքացիական պայմանագիր»-ը հավանաբար կհաղթի՝ ավելի շատ լռելյայն, քան ընտրողների զանգվածային ոգևորության պատճառով։ Սակայն նրան անհրաժեշտ է ավելին, քան պարզապես հաղթանակ. նրան անհրաժեշտ է խորհրդարանում երկու երրորդի մեծամասնություն՝ նոր Սահմանադրություն ընդունելու հանրաքվե անցկացնելու համար, որն Ադրբեջանի վերջին նախապայմանն է պատմական կարգավորման համաձայնագիր ստորագրելու համար։
«Այնուամենայնիվ, այս տարածաշրջանի պատմությունը մեզ ցույց է տալիս, որ մի առաջնորդի վրա հույսը դնելն՝ առանց այլ ժողովրդավարական ինստիտուտներ կառուցելու, ռիսկային առաջարկ է», – գրում է վերլուծաբանը՝ հավելելով, որ Փաշինյանը կարող է լինել իր երկրի համար և՛ կարճաժամկետ լուծում, և՛ երկարաժամկետ խնդիր։
Փաշինյանը հայ հասարակության մեջ ավելի ու ավելի հակասական դեմք է դառնում։ Նա խաղաղության ձգտումը ներկայացնում է սև-սպիտակ՝ բազմիցս զգուշացնելով, որ եթե իր կուսակցությունը չվերընտրվի, կլինի «աղետալի պատերազմ»։ Փաշինյանը նաև մտահոգիչ հետաքրքրություն չի ցուցաբերում այնպիսի ինստիտուտներ կառուցելու հարցում, որոնք կամրապնդեն ժողովրդավարությունը և կապահովեն կառուցողական արձագանք կառավարությանը։
Ինչպես այլ հետխորհրդային ժողովրդավարություններում, դատական համակարգն ամենաթույլ կետն է, որը դեռևս բարեփոխված չէ և իշխանությունների կողմից օգտագործվում է որպես քաղաքական զենք։ Իշխանություններն օգտագործել են այս զենքը՝ պոդքասթների հեղինակներին ձերբակալելու և հիմնական մրցակից կուսակցության՝ «Ուժեղ Հայաստան»-ի անդամներին նախնական կալանքի տակ պահելու համար։
Չափազանց անձնավորված կառավարումը վարչապետի և նրա մերձավոր շրջապատի կողմից նույնպես խոչընդոտում է Հայաստանի առաջխաղացման համար անհրաժեշտ ինստիտուտների կառուցմանը և սահմանափակում է ԵՄ-ի կողմից առաջարկվող Global Gateway ծրագրի միջոցներից օգտվելու հնարավորությունները։
Հեղինակը հիշեցնում է, որ Հայաստանի տնտեսությունը դեռևս մեծապես կախված է Մոսկվայից՝ Ռուսաստանի հետ կապված հարյուր հազարավոր աշխատատեղերով, և Հայաստանը կմնա Եվրասիական տնտեսական միության անդամ առնվազն հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում։ Այս պատճառներով Փաշինյանի կառավարությունը դանդաղ և քայլ առ քայլ թուլացնում է Ռուսաստանի տնտեսական և անվտանգային վերահսկողությունը Հայաստանի նկատմամբ։ Եվրոպացիները պետք է ուշադրություն դարձնեն դրան և համբերատար լինեն։
Ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին գործերում Հայաստանին անհրաժեշտ է դանդաղ և կայուն աջակցություն, այլ ոչ թե պարզապես նախընտրական համերաշխության կարճատև և վառ ցուցադրություն։
