Թոմաս դե Վաալը խոսել է TRIPP-ի իրականացման խոչընդոտների և ՀՀ-ում ընտրությունների շեմին կուլիսներում արևմտյան ուժերի գործունեության մասին

«Թրամփի երթուղի» նախագծի շրջանակներում ամերիկյան անձնակազմի տեղակայումն Իրանի սահմանի մոտ ուսումնասիրությունների, անվտանգության կամ վերահսկողության համար դժվար կլինի, քանի դեռ հակամարտությունը շարունակվում է։ Սա հարցեր է առաջացնում այն մասին, թե որքան արագ կարող է նախագիծը անցնել հայտարարություններից այն կողմ. RFE/R-ի հետ զրույցում նշել է Carnegie Europe կենտրոնի վերլուծաբան Թոմաս դե Վաալը:

Ըստ նրա՝ առաջին փուլում TRIPP-ի հետևում լավ էներգիա կար: Այնուհետև հունվարին Վաշինգտոնում կարևոր համաձայնագիր կնքվեց, որին հաջորդեց Ջեյ Դի Վենսի այցը տարածաշրջան, որը ամրապնդեց երկկողմ հարաբերությունները երկու երկրների հետ: «Այսպիսով՝ հիմա մենք հասել ենք իրականացման փուլին, և կարծում եմ, որ հիմնական խոչընդոտները, մեծ մասամբ, վերացված են», – նշել է վերլուծաբանը։

Նրա խոսքով՝ ակնհայտ է, որ Թրամփը ցանկանում է հիմնականում ավարտին հասցնել երթուղու կառուցումը մինչև իր երկրորդ ժամկետի ավարտը՝ 2028 թվականը:

Այնուամենայնիվ, Իրանում պատերազմն արդեն բարդացնում է իրավիճակը երկու պատճառով: Նախ՝ դժվար կլինի ամերիկացիներին տեղակայել Իրանի սահմանի մոտ: Դա պարզապես չափազանց վտանգավոր է, քանի դեռ կա Իրանի հետ հակամարտություն։

Երկրորդ՝ հարկավոր են մասնավոր միջոցներ TRIPP-ին նպաստելու համար։ Ամերիկյան սկզբնական ներդրումը կազմում է մոտ 400 միլիոն դոլար, բայց ավելին անելու համար անհրաժեշտ են մասնավոր ներդրումներ: Ավելի դժվար կլինի ներդրողներ ներգրավել այնպիսի նախագծի մեջ, որը բառացիորեն գտնվում է Իրանի մյուս կողմում: Շատ բան կախված է նրանից, թե ինչպես կընթանա Իրանի հետ հակամարտությունը, և որքան երկար այն շարունակվի, այնքան շատ այլ մարդիկ ունեն մրցակցող գաղափարներ…

«Մենք տեսանք Բաքվի և Մոսկվայի միջև որոշակի հաշտեցման սկիզբ վերջին շաբաթվա ընթացքում, ինչը, կարծում եմ, պատահականություն չէ, և ակնհայտ է, որ Վրաստանը դեռևս հիմնական տարանցիկ ուղին է: Եվ գուցե նաև պատահական չէ, որ Ալիևը վերջերս այցելել է Վրաստան: Մենք տեսանք, թե ինչ ազդեցություն ունեցավ Նախիջևանի օդանավակայանի մոտ ընդամենը մի քանի հրթիռների հարվածը: Վտանգի տպավորություն ստեղծելու համար անհրաժեշտ է ընդամենը մեկ կամ երկու հրթիռ, և դա արդեն իսկ խնդիրներ է առաջացնում», – նշել է վերլուծաբանը:

Նրա խոսքով՝ Ռուսաստանն այս ամենից փորձում է լավագույնը քաղել: Եթե TRIPP-ը կառուցվի, Ռուսաստանը կցանկանա օգտագործել այն և համագործակցել ամերիկացիների հետ։

Խնդիրներ առաջանալու պարագայում՝ Ռուսաստանը կարող է ասել. «Դուք կարող եք մեզ վրա հույս դնել, մենք ավելի լավ հարաբերություններ ունենք Իրանի հետ»։

Դե Վաալն ընդծել է, որ այս համաձայնագիրը շատ կարևոր է Թրամփի վարչակազմի և անձամբ Դոնալդ Թրամփի համար։ Այն կրում է նրա անունը, ուստի՝ հեղինակություն ունի։ Կա ամերիկյան ուժեղ խթան այն գործարկելու համար։ Վերլուծաբանը նաև վստահություն է հայտնել, որ նախագծի իրականցման համար կարելի է ֆինանսավորում գտնել տարբեր աղբյուրներից։

Անդրադառնալով հունիսի 7-ին ՀՀ-ում նախատեսված խորհրդարանական ընտրություններին, Փաշինյանի վերընտրվելու ջանքերին և այս համատեքստում Արևմուտքի ձեռնարկած քայլերին, դե Վաալը նշել է, որ Արևմուտքը բավարար բան է անում։

«Աշխատանքի մեծ մասը կատարվում է կուլիսներում, այդ թվում՝ Ֆրանսիայի և Միացյալ Նահանգների կողմից անվտանգության աջակցությունը, որը ֆիզիկապես պաշտպանում է Փաշինյանին հնարավոր վտանգից։ Ես Ռուսաստանի ջանքերը Հայաստանում չեմ համարում շատ հաջողված։ Արդյունավետ լինելու համար նրանց անհրաժեշտ է ուժեղ ընդդիմություն, որի հետ նրանք կարող են համագործակցել, և դա իրականում գոյություն չունի։

Կա նաև հետաքրքիր հարց Ադրբեջանի համար. արդյո՞ք այն նախընտրում է ուժեղ հայկական ղեկավարություն։ Ոմանք ասում են՝ այո՛, մյուսները մտահոգված են, որ ավելի ուժեղ Փաշինյանը կլինի ավելի անկախ և ավելի մոտ Արևմուտքին և խնդիր կստեղծի մեզ համար», – եզրափակել է վերլուծաբանը։