Ռուբիո-Լավրով բանակցությունները, ԵՄ-ի նոր պատժամիջոցները և տեսակետերի տարբերությունը․ ի՞նչ ուղերձ են հղում գերտերությունները

Այսօր Ֆիլիպինների մայրաքաղաք Մանիլայում` ASEAN-ի արտաքին գործերի նախարարների հանդիպման շրջանակում, տեղի է ունեցել ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոյի և Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի շուրջ 50 րոպեանոց հանդիպումը։ Սա կողմերի միջև վերջին ամիսների ամենակարևոր անմիջական շփումներից մեկն էր։

Բանակցությունների հիմնական թեմաները
Ըստ ԱՄՆ Պետքարտուղարության և Ռուբիոյի հայտարարությունների՝ հանդիպման առանցքային թեման Ուկրաինայի պատերազմն էր։ Քննարկվել են նաև ԱՄՆ-Ռուսաստան հարաբերությունների ընդհանուր վիճակը և հետագա շփումների հնարավորությունը։

Ռուսաստանի ԱԳՆ-ի հաղորդմամբ՝ Լավրովը կրկին ընդգծել է, որ Մոսկվան պատրաստ է «քաղաքական և դիվանագիտական կարգավորման», սակայն այդ գործընթացը պետք է հիմնված լինի նախկինում ներկայացված ռուսական առաջարկների վրա։ Միաժամանակ՝ ռուսական կողմը շարունակել է պնդել, որ Ուկրաինային արևմտյան ռազմական աջակցությունը խոչընդոտում է խաղաղությանը։

Ինչո՞ւ է այս հանդիպումը կարևոր
Այս հանդիպումը տեղի է ունենում միաժամանակ մի քանի ճգնաժամերի ֆոնին՝
• Ուկրաինայում պատերազմը շարունակում է մնալ փակուղային,
• Մերձավոր Արևելքում լարվածությունը մեծացնում է ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքական ծանրաբեռնվածությունը,
• Վաշինգտոնը փորձում է զուգահեռ կառավարել Չինաստանի, Իրանի և Ռուսաստանի ուղղություններով ճնշումները։
Այս պայմաններում ԱՄՆ-ի համար Ռուսաստանի հետ կապի ուղիների պահպանումը դարձել է ռազմավարական անհրաժեշտություն, նույնիսկ եթե կողմերի դիրքորոշումներն էապես չեն փոխվել։

ԱՄՆ-ի ուղերձը
Ռուբիոն բանակցություններից հետո հայտարարել, որ. ԱՄՆ-ը շարունակում է պատրաստ լինել «կառուցողական դեր» խաղալու պատերազմի ավարտի հարցում։ Նրա խոսքով՝ նախագահ Դոնալդ Թրամփը պատրաստ է աջակցել խաղաղ գործընթացին, եթե դրա համար իրական հնարավորություն ստեղծվի, սակայն որևէ կոնկրետ համաձայնության մասին չի հայտարարվել։
Սա ցույց է տալիս, որ Վաշինգտոնը ցանկանում է պահպանել դիվանագիտական գործընթացը, բայց դեռ չի տեսնում այնպիսի պայմաններ, որոնք կարող են արագ բերել հրադադարի։

Ռուսաստանի ուղերձը
Ռուսաստանը բանակցությունների միջոցով փորձում է պահպանել ուղիղ երկխոսությունը Վաշինգտոնի հետ։ Լավրովը կրկին փորձեց ամրապնդել այն պատկերացումը, որ հակամարտության լուծումը հնարավոր է միայն ռուսական անվտանգության պահանջները հաշվի առնելու պարագայում։ Միևնույն ժամանակ՝ Մոսկվան ընդգծեց, որ չի հրաժարվել բանակցություններից, սակայն չի պատրաստվում փոխել իր հիմնական պայմանները։

Ի՞նչ կարելի է կարդալ «տողատակում»
Դիվանագիտական տեսանկյունից՝ այս հանդիպումը կարելի է գնահատել որպես կապի պահպանման միջոց, այլ ոչ թե բեկումնային բանակցություն։
Փաստորեն կողմերը չհայտարարեցին որևէ նոր համաձայնության մասին։ Նրանք չհայտարարեցին հրադադարի ճանապարհային քարտեզի մասին, ինչպես նաև չփոխվեցին հրապարակային դիրքորոշումները։
Սակայն հենց այն փաստը, որ երկխոսությունը շարունակվում է, վկայում է, որ ո՛չ Վաշինգտոնը, ո՛չ Մոսկվան չեն ցանկանում ամբողջությամբ փակել բանակցային հարթակը։

Հնարավոր հետևանքները
Եթե առաջիկա շաբաթներին շարունակվեն ԱՄՆ-Ռուսաստան շփումները, կարելի է սպասել նոր տեխնիկական կամ փորձագիտական բանակցությունների, գերիների փոխանակման կամ հումանիտար հարցերի շուրջ առաջընթացի,պատերազմի դադարեցման շուրջ միջանկյալ տարբերակների քննարկման։
Սակայն ներկայումս լիարժեք խաղաղության համաձայնագրի հավանականությունը մնում է ցածր, քանի որ կողմերի հիմնական պահանջները շարունակում են էապես տարբերվել։

ԵՄ-ի պատժամիջոցների նոր փաթեթը և տեսակետերի տարբերությունը
Միևնույն ժամանակ՝ Ռուբիո–Լավրով հանդիպումը և նույն օրը ԵՄ-ի կողմից Ռուսաստանի դեմ նոր՝ 21-րդ պատժամիջոցների փաթեթի հաստատումը ցույց են տալիս Արևմուտքի ներսում ձևավորվող տարբեր մարտավարություն, թեև ռազմավարական հիմնական նպատակը՝ Ռուսաստանի վրա ճնշումը պահպանելը, շարունակում է ընդհանուր մնալ։
Վաշինգտոնի ներկայիս մոտեցումը կարելի է բնութագրել որպես գործարքային դիվանագիտություն՝ «նախ բանակցություն, հետո՝ ճնշում»։ Ռուբիոյի ուղերձում հիմնական շեշտադրումը ոչ թե նոր պատժամիջոցների, այլ բանակցային հնարավորության պահման վրա էր։ ԱՄՆ-ը փորձում է հասկանալ՝ արդյոք Մոսկվան պատրա՞ստ է որևէ փոխզիջման, որը կարող է բերել պատերազմի դադարեցման։
Ըստ ԱՄՆ տրամաբանության՝ երկարատև պատերազմը վնասում է նաև Արևմուտքի շահերին։

Ռուսաստանի հետ ուղիղ կապի պահպանումը անհրաժեշտ է ճգնաժամերի կառավարման համար։ Սակայն այստեղ կա կարևոր սահմանափակում․ Վաշինգտոնը չի հայտարարել, որ հրաժարվում է Ուկրաինային աջակցությունից կամ փոխում է իր քաղաքականությունը։

ԵՄ-ի մոտեցումը հակադրվում է ամերիկյանին՝ «նախ ճնշում, հետո՝ բանակցություն»։ Եվրամիության դիրքորոշումն ավելի կոշտ և ինստիտուցիոնալ է։
Ըստ Բրյուսելի՝ «քանի դեռ Ռուսաստանը չի փոխում իր վարքագիծը, տնտեսական և քաղաքական ճնշումը պետք է շարունակվի»։

Նոր՝ 21-րդ պատժամիջոցների փաթեթը ուղղված է՝
• ռուսական բանկերի և ֆինանսական կառույցների դեմ,
• Մոսկվայի ֆոնդային շուկայի դեմ,
• կրիպտո-հարթակների նկատմամբ սահմանափակումների ընդլայնմանը,
• «ստվերային նավատորմի» դեմ միջոցառումներին,
• նավթային եկամուտների սահմանափակմանը։
ԵՄ-ի համար սա ոչ միայն Ուկրաինայի հարց է, այլ նաև՝ եվրոպական անվտանգության ճարտարապետության։
Միևնույն ժամանակ՝ ԵՄ ներսում նույնպես չկա ամբողջական միասնություն։ Կարևոր է նշել, որ ԵՄ-ի կոշտ գիծը բախվում է ներքին հակասությունների։
Օրինակ՝ նոր պատժամիջոցների շուրջ որոշ երկրներ պահանջել են բացառություններ՝ հատկապես էներգետիկ և առևտրային ոլորտներում։ Վերջնական համաձայնությունը ձեռք է բերվել փոխզիջումների միջոցով։

Մոսկվան փորձում է օգտագործել այս տարբերությունը։
Ռուսաստանի հնարավոր ռազմավարությունն այս պարագայում կարող է ընթանալ երեք ուղղությամբ՝
• ԱՄՆ-ի հետ վարել երկխոսություն՝ ներկայացնելով իրեն որպես բանակցային կողմ,
• փորձել նվազեցնել Արևմուտքի միասնականությունը,
• օգտագործել ԵՄ–ԱՄՆ տարբերությունները՝ որպես քաղաքական լծակ։
Կրեմլի համար ամենավտանգավոր սցենարը ոչ թե առանձին պատժամիջոցն է, այլ այն, որ ԱՄՆ-ն ու ԵՄ-ն ամբողջությամբ համակարգեն իրենց քաղաքականությունը։

Ուկրաինայի տեսանկյունից՝ կա որոշակի անհանգստություն։

Կիևը զգուշանում է, որ ԱՄՆ-ի «արագ խաղաղության» ձգտումը կարող է երբեմն
չհամընկնել Ուկրաինայի նպատակների հետ։ Եվրոպական երկրներն ավելի հաճախ են շեշտում Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականությունն, անվտանգության երաշխիքները,Ռուսաստանի պատասխանատվության հարցը։