Հայաստանը կարծես անփոխարինելի է տարածաշրջանը կայունացնելու և ձևափոխելու ձգտումների համատեքստում․ The National Interest
Նախկինում Կովկասում «օտարված» Հայաստանն այժմ դառնում է անսպասելի առանցքային օղակ՝ Կենտրոնական Ասիան ու Կովկասը Եվրոպայի հետ կապելու նոր հնարավորությունների համար։ Այսօր Հայաստանը կարծես անփոխարինելի է տարածաշրջանը կայունացնելու և ձևափոխելու ձգտումների համատեքստում․ գրում է The National Interest-ը։
Նախ՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև երկար ժամանակ քննարկվող վերջնական խաղաղության համաձայնագրի ճակատագիրը դեռևս անորոշ է։ Ադրբեջանը պնդում է, որ մինչև վերջնական համաձայնագրի կնքումը Հայաստանը պետք է փոփոխի իր Սահմանադրությունը, մինչդեռ Հայաստանի կառավարությունը խորհրդարանում չունի սահմանադրական մեծամասնություն, որն անհրաժեշտ է նման փոփոխություններ կատարելու համար։
Եթե Հայաստանը չկարողանա խաղաղության համաձայնագիր կնքել, տարածաշրջանը կարող է մնալ երկարատև հրադադարի մեջ՝ առանց երկարաժամկետ կայունության, վստահության բարձրացման և համագործակցության համար անհրաժեշտ ավելի լայն խաղաղության համաձայնագրի: Հետևաբար, Թուրքիայի հետ Հայաստանի հարաբերությունների կարգավորումը նույնպես կանգ կառնի կամ կվտանգվի՝ ավելի սահմանափակելով տարածաշրջանային համագործակցությունն ու առևտրային հնարավորությունները:
Երկրորդ՝ Հայաստանին անհրաժեշտ կլինի վճռականություն և հնարամտություն TRIPP-ի հաջող կառուցման գործում առաջընթացը պահպանելու համար: Քանի որ TRIPP-ը բարձրակարգ օղակ է «Միջին միջանցքի» առևտրային, տարանցիկ և էներգետիկ ցանցի կառուցման և դիվերսիֆիկացման գործում, այդ 43 կիլոմետրանոց երկաթուղային հատվածի առաջընթացը կարևոր է դրա աճի համար: TRIPP-ի հարցում առաջընթացի բացակայության դեպքում «Միջին միջանցքը» կզարգանա, բայց ավելի դանդաղ։
Բախվելով խիստ բևեռացված և վիճելի քաղաքական միջավայրի՝ Հայաստանը կատարյալ չէ ժողովրդավարության հարցում (Freedom House-ն այն դասում է միայն որպես «մասամբ ազատ»): Հատկանշական է, որ ընդդիմադիր գործիչների հետապնդումների և կալանավորումների շարքը հարցեր է առաջացրել միջազգային դիտորդների կողմից ընտրողական կիրառման վերաբերյալ:
Եթե Հայաստանը կարողանա պահպանել իր ընդհանուր ժողովրդավարական ուղին՝ չնայած քաղաքական բևեռացմանը, այն կպահպանի ոչ միայն իր ԵՄ ձգտումները, այլև ազատություններն ու իրավունքները, որոնք կխթանեն նորարարությունը, ներդրումները և տնտեսական դինամիզմը տարածաշրջանում:
Անշուշտ, կան սցենարներ, որոնց դեպքում Հայաստանը կարող է մնալ անտեսված:
Հարցն այն է, թե արդյոք Հայաստանը կստանա՞ իր արևմտյան գործընկերների կողմից անհրաժեշտ շարունակական և ամուր աջակցություն՝ խթանող ու կապող դեր ստանձնելու համար։
