ԵՄ-ն փորձում է կանխել ՀՀ-ի ավելի ռուսամետ ուղղությունը հունիսին կայանալիք խորհրդարանական ընտրություններից հետո․ RFE/RL
Մայիսի 5-ին կայացած ԵՄ-Հայաստան առաջին գագաթնաժողովը մեծ մասամբ խորհրդանշական իրադարձություն էր, որի ընթացքում ցուցադրվեց դաշինքի քաղաքական աջակցությունը Երևանին:
Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը և Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիու Կոշտան ուշադրությամբ և գովեստներով ողողեցին այս փոքրիկ կովկասյան երկիրը՝ փորձելով կանխել ավելի ռուսամետ ուղղությունը հունիսի սկզբին կայանալիք խորհրդարանական ընտրություններից հետո․ գրում է RFE/RL-ն։
Ռադիոկայանի դիտարկմամբ՝ կոնկրետ քիչ բաների շուրջ համաձայնություն ձեռք բերվեց, սակայն մի փոքր «արդյունքը» կարող է ավելի ուշ հանգեցնել քաղաքականության մեծ փոփոխության։
ԵՄ-ն Հայաստանին ներկայացրեց իր վիզաների ազատականացման գործողությունների ծրագրի (բրյուսելյան լեզվով հայտնի որպես VLAP) վերաբերյալ առաջընթացի առաջին զեկույցը։ Այս շատ տեխնիկական փաստաթուղթը մի տեսակ հաշվետվություն է այն քայլերի վերաբերյալ, որոնք Երևանը ձեռնարկել է ԵՄ-ի հետ առանց վիզայի ռեժիմ ստանալու համար, ինչպես նաև այն մասին, թե ինչ է մնացել երկրին անել՝ առաջիկա տարիներին այդ կարգավիճակին հասնելու համար։
Հիմնական եզրակացությունն այն է, որ «ՀՀ իշխանությունները ցուցաբերել են ամուր քաղաքական հանձնառություն՝ իրականացնելու Շենգենյան համաձայնագրի շրջանակում սպասվող բարեփոխումները, և չնայած այն հանգամանքին, որ Շենգենյան համաձայնագիրը Հայաստանին ներկայացվել է միայն վերջերս, անհրաժեշտ բարեփոխումների մեծ մասը նախաձեռնվել կամ պլանավորվել է ՀՀ իշխանությունների կողմից»։ Սա նշանակում է, որ եթե ամեն ինչ լավ ընթանա, երկիրը կարող է դիտարկել վիզային ազատականացման հարցը մինչև տասնամյակի ավարտը։
Նմանատիպ հավակնոտ ժամանակացույցը կարող է նշանակել, որ Հայաստանը վիզային ազատականացում կստանա մինչև 2029 կամ 2030 թվականը: Սակայն դրա համար անհրաժեշտ է ապահովել երկու բան։ Նախ, ԵՄ բոլոր անդամ պետությունները պետք է համաձայն լինեն դրան: Երևանը պետք է կանխի իր քաղաքացիների կողմից Շենգեն գոտի ճանապարհորդությունը որպես ապաստան խնդրելու միջոց օգտագործելը: Այնուամենայնիվ, ԵՄ որոշ երկրներում ՀՀ քաղաքացիների կողմից անհիմն ապաստանի դիմումների զգալի թիվը, մասնավորապես՝ բժշկական օգնություն փնտրողների կողմից, մարտահրավեր է, որը ՀՀ իշխանությունները պետք է լուծեն:
Երկրորդ՝ ավելի կոնկրետ մարտահրավերը Հայաստանի համար ԵՄ-ի կողմից պահանջվող փոփոխությունների իրականացումն է 4 կոնկրետ ոլորտում՝ ճանապարհորդական փաստաթղթերի անվտանգություն, սահմանների և ապաստանի կառավարում, հասարակական կարգի և անվտանգության հարցեր, ինչպես նաև տեղաշարժի ազատության հետ կապված հիմնարար իրավունքների հարցեր։
Զեկույցի համաձայն՝ Հայաստանն արդեն իսկ գտնվում է առաջին չափանիշների «կատարման առաջադեմ փուլում»՝ ճանապարհորդական փաստաթղթերի անվտանգության հարցում և «լավ առաջընթաց» է գրանցում մյուս 3 ոլորտներում։ Հայաստանն այժմ ներդնում է կենսաչափական անձնագրեր, բայց ԵՄ-ն պնդում է հին տարբերակների ավելի արագ փուլային դուրսբերման հարցում։
Ավելի բարդ հեռանկար կլինի, «որ սահմանային վերահսկողությունը Հայաստանում լինի հայկական իշխանությունների լիակատար պատասխանատվության ներքո», քանի որ Ռուսաստանի ԱԴԾ սահմանապահները ներկայում հսկում են դեպի Իրան և Թուրքիա անցումը։
