Արևմուտքի և Արևելքի խաչմերուկում. ՀՀ-ում նախընտրական քարոզարշավը խոստանում է վայրի լինել. The Guardian
Հայաստանի պնդումը, որ այն կարող է դառնալ Եվրասիայի ցամաքային մասի ռազմավարական խաչմերուկ, ավելի ու ավելի քիչ երևակայական է դառնում. գրել է The Guardian-ը:
Հունիսի 7-ին նախկին Խորհրդային Հանրապետությունը գնում է ազգային ընտրությունների, և հայտնվում է Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, Թուրքիայի, Եվրոպայի և Ադրբեջանի միջև հնգակողմ պայքարի մեջ։
Հետաքրքրությունը մասամբ առաջացել է հարևան Ադրբեջանի հետ Հայաստանի հակամարտության ավարտի և հնարավորությամբ: Հայաստանը կարող է վերջ դնել իր ֆիզիկական մեկուսացմանը և դառնալ «Միջին միջանցքի» մաս, որը կենսականորեն կարևոր առևտրային ուղի է և կապում է Արևմտյան Չինաստանը և Եվրոպան՝ շրջանցելով Ռուսաստանի հյուսիսային միջանցքը և Սուեզի ջրանցքը։
Այսպես կոչված «Թրամփի երթուղին» (TRIPP), որը կապում է Եվրոպան և Ասիան և կառուցվում է Հայաստանի տարածքով՝ որպես Բաքվի հետ խաղաղության համաձայնագրի մաս, այս նոր կապի խճանկարի միայն մեկ մասն է լինելու:
«Իրական Հայաստանի» դոկտրինը պահանջում է ցավոտ խաղաղություն կնքել հարևան Ադրբեջանի հետ և Ռուսաստանից հեռանալ դեպի ԵՄ՝ ինչը Փաշինյանի «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը նկարագրում է որպես «ավելի դիվերսիֆիկացված արտաքին քաղաքականություն»։ Սակայն այն նաև ներառում է հակասություններ, ինչպիսիք են՝ Հայոց ցեղասպանության թանգարանի տնօրենի պաշտոնանկությունը Ջեյ Դի Վենսին կոտորածների մասին գիրք նվիրելու համար, կամ Հայաստանի անձնագրերի կնիքներից Արարատ լեռան պատկերի հեռացումը, որը ազգային խորհրդանիշ է, չնայած այն գտնվում է ներկայիս Թուրքիայի տարածքում։
Նախնական հարցումները ցույց են տալիս, որ «Քաղաքացիական պայմանագիրը» կարող է հաղթանակի ճանապարհին լինել, թեև 2020 և 2023 թվականներին վերահսկել է Ադրբեջանի կողմից տեղի ունեցած երկու անընդմեջ ամոթալի ռազմական աղետները։
Երկրորդ պարտությունը կապված էր Լեռնային Ղարաբաղից 100,000 հայերի հարկադիր տեղահանման հետ։ Տեղահանված փախստականներն ապրում են Երևանում և վախենում են իրենց ժառանգության համար։ Այդ պատերազմից 19 գերիներ մնում են Բաքվում, այդ թվում՝ տարածաշրջանի առաջին պետնախարար Ռուբեն Վարդանյանը, որը պնդում է, որ Փաշինյանը հրաժարվել է իրենց գործից։
Նախընտրական քարոզարշավը խոստանում է վայրի լինել։ Իր գրեթե մշտական Facebook-յան ներկայությամբ և առավոտյան 5-ից արթուն էներգիայով՝ Փաշինյանը տեսանյութեր է տարածում՝ սկսած թխվածքաբլիթներ ուտելուց մինչև ռուս ռոք աստղ Զեմֆիրային անտարբեր լսելը: Նա նաև հակված է ընտրողների հետ հրաբխային վեճերի մեջ մտնելու՝ ընդդիմության առաջնորդներին մեղադրելով անուղեղ օտարերկրյա լրտեսներ լինելու մեջ և սպառնալով նրանց վերացնել։ Փաշինյանը բախվում է առնվազն երեք ռուսամետ ազգայնական կուսակցությունների:
Անցյալ օգոստոսին Սպիտակ տանը նախաստորագրված խաղաղության համաձայնագրի վավերացման վերջին խոչընդոտը Ադրբեջանի պահանջն է, որ Հայաստանն իր Սահմանադրությունից հեռացնի երկրի անկախության հռչակագրի հղումը՝ փաստաթուղթ, որը ներառում է Լեռնային Ղարաբաղի հետ վերամիավորման կոչ:
Հայաստանը պնդում է, որ արդեն հրաժարվել է նախաստորագրված խաղաղության պայմանագրում առկա ցանկացած տարածքային պահանջից։
«Քաղաքացիական պայմանագիրը» հայտարարում է, որ կվերաշարադրի Սահմանադրությունը, բայց պնդում է, որ դա չի արվում ճնշման տակ: Նպատակն է այս հարցը հանրաքվեի դնել տարեվերջին: Դրա համար անհրաժեշտ է խորհրդարանի տեղերի երկու երրորդի սահմանադրական մեծամասնություն ստանալ, ինչը դժվար խնդիր է:
«Քաղաքացիական պայմանագրի» հնարավորությունները կբարելավվեն, եթե Ադրբեջանը զիջումների գնա Հայաստանին քվեարկության օրվանից առաջ: Երևանը նաև ամիսներ շարունակ սպասում է, որ Թուրքիան վերաբացի Հայաստանի հետ իր սահմանը, որը փակ է 1993 թվականից, ինչը դեռևս չի արվել: Բաքվում պահվող 19 հայ բանտարկյալներից մի քանիսի ազատ արձակումը նույնպես կհաստատի Փաշինյանի լուռ դիվանագիտությունը։
Վլադիմիր Պուտինը վերջերս առաջարկեց, որ Հայաստանը հանրաքվե անցկացնի՝ որոշելու, թե արդյոք ցանկանում է անդամակցել ԵՄ-ին, թե՞ Ռուսաստանի գլխավորած Եվրասիական միությանը։ Ռուսաստանի նախագահը բարձրացնում է այս հարցն ընտրություններից առաջ՝ գիտակցելով, որ ԵՄ անդամակցությունը դեռևս խորապես տեսական է՝ բևեռացնող թեմա ներմուծելու համար՝ ռուսամետ թեկնածուների օգտին։
Մինչ այժմ Ռուսաստանը խաղացել է միայն Հայաստանի եվրոպամետ ուղու նկատմամբ իր դժգոհության նուրբ ազդանշաններով, ինչպիսիք են «Ջերմուկի»՝ հայկական հանքային ջրի ներմուծման արգելքը։
Պուտինը կարող է, օրինակ, դադարեցնել էժան ռուսական գազի ներմուծման սուբսիդիաները:
