Այսօր մեկնարկում է ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 81-րդ նստաշրջանը․ ո՞ր հարցերն են լինելու օրակարգում
ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 81-րդ նստաշրջանը մեկնարկում է այսօր՝ սեպտեմբերի 8-ին, Նյու Յորքում, իսկ միջազգային քաղաքական օրակարգի ամենակարևոր փուլը՝ Բարձր մակարդակի շաբաթը, տեղի կունենա սեպտեմբերի 22-29-ը։
81-րդ նստաշրջանի նախագահն է Բանգլադեշի ներկայացուցիչ Խալիլուր Ռահմանը, իսկ նստաշրջանի հիմնական կարգախոսն է՝ «Վստահության վերականգնում, փոխակերպումների կառավարում. ՄԱԿ, որը գործում է բոլորի համար»։
ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան ներառում է 193 անդամ պետություն, և յուրաքանչյուր երկիր ունի մեկ ձայն՝ անկախ իր տարածքից, բնակչության թվից կամ տնտեսական ու ռազմական հզորությունից։ Սակայն Նյու Յորքում հավաքվող պատվիրակությունների մակարդակը կարող է տարբեր լինել։
Այս տարվա նստաշրջանի առանձնահատկությունն այն է, որ միջազգային օրակարգում միաժամանակ հատվում են անվտանգության, պատերազմների, տնտեսական ճգնաժամերի, կլիմայի, տեխնոլոգիական հեղափոխության և ՄԱԿ-ի բարեփոխման հարցերը։
Աշխարհաքաղաքական հակամարտությունները լինելու են Գլխավոր ասամբլեայի ամենակարևոր թեմաներից մեկը։ Ուկրաինայի պատերազմը, Մերձավոր Արևելքի ճգնաժամը, Գազայում իրավիճակը, Սուդանը, Աֆրիկայի մի շարք հակամարտությունները, խաղաղապահության և միջազգային իրավունքի հարցերը շարունակելու են մնալ միջազգային դիվանագիտության առանցքում։
81-րդ նստաշրջանի նախագահը հատուկ ընդգծում է խաղաղության կառուցումը, հակամարտությունների կանխարգելումը, զինաթափումը և միջազգային մարդասիրական իրավունքի պահպանումը։ Նրա օրակարգում առանձնահատուկ տեղ ունի նաև «Կանայք, խաղաղություն և անվտանգություն» ուղղությունը։
Թեև ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան չի կարող փոխարինել խաղաղ բանակցությունների հիմնական հարթակներին, այն շարունակում է մնալ այն վայրերից մեկը, որտեղ պատերազմը ստանում է միջազգային քաղաքական գնահատական։
Կլիմայի փոփոխության հարցը ևս կենտրոնական կլինի քննարկումներում։ Օրակարգում կլինի ոչ միայն արտանետումների կրճատման հարցը, այլև զարգացող երկրների ֆինանսավորման, կլիմայական վնասների փոխհատուցման, կլիմայական փոփոխությունների հետևանքով առաջացող անվտանգության խնդիրները։
Նախատեսված է նաև բարձր մակարդակի հանդիպում՝ ծովի մակարդակի բարձրացման հետևանքով առաջացող գոյաբանական սպառնալիքների վերաբերյալ։ Թեման հատկապես կարևոր է փոքր կղզի-պետությունների համար, որոնց գոյությանը սպառնում է ծովի մակարդակի բարձրացումը։
81-րդ նստաշրջանի հետաքրքիր առանձնահատկություններից մեկն արհեստական բանականության և թվային կառավարման նկատմամբ մեծացող ուշադրությունն է։
Գլխավոր ասամբլեայի նախագահ Խալիլուր Ռահմանի օրակարգում AI-ն առանձնացված ուղղություն է՝ ներառելով.
• արհեստական բանականության կառավարում,
• թվային անհավասարության նվազեցում,
• տվյալների կառավարում,
• թվային հարթակների պատասխանատվություն,
• մարդու իրավունքների պաշտպանություն առցանց միջավայրում,
• AI-ի ազդեցությունն աշխատաշուկայի և երիտասարդության վրա։
Այսպիսով, ՄԱԿ-ի օրակարգում AI-ն արդեն պարզապես տեխնոլոգիական հարց չէ․ այն աստիճանաբար վերածվում է միջազգային անվտանգության, տնտեսության, մարդու իրավունքների և աշխարհաքաղաքականության հարցի։
81-րդ նստաշրջանի ամենակարևոր քաղաքական հարցերից մեկը կարող է դառնալ հենց ՄԱԿ-ի համակարգի արդյունավետության և լեգիտիմության հարցը։
Այստեղ առանձնահատուկ նշանակություն ունեն ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բարեփոխումը, միջազգային ֆինանսական համակարգի փոփոխությունը, զարգացող երկրների ավելի մեծ ներկայացվածությունը, բազմակողմ դիվանագիտության արդյունավետության բարձրացումը, ՄԱԿ-ի ֆինանսական վիճակի բարելավումը։
81-րդ նստաշրջանի գլխավոր քաղաքական հակասությունը կարելի է ձևակերպել այսպես․ աշխարհը միաժամանակ ավելի շատ միջազգային համագործակցության կարիք ունի, բայց պետությունների միջև վստահությունը նվազում է։ Հենց այդ պատճառով էլ նստաշրջանի կարգախոսը՝ «Վստահության վերականգնում, փոխակերպումների կառավարում», բավական խորհրդանշական է։
