Գիտական գործունեությունը պետք է պաշտպանել քաղաքական միջամտությունից․ Էդիտա Գզոյանը պարգևատրվել է Դինքի անվան մրցանակով
Հոկտեմբերի 10-ին Կալիֆոռնիայի Մալիբու քաղաքում՝ Հայ իրավաբանների միության (Armenian Bar Association) տարեկան միջանկյալ ժողովի ընթացքում, միությունը դոկտոր Էդիտա Գզոյանին է հանձնել իր հեղինակավոր «Հրանտ Դինքի անվան ազատության մրցանակը»․ գրում է asbarez.com-ը։
Ինչպես նշվել է, միության այս բարձրագույն պարգևը շնորհվում է՝ ի գնահատանք դոկտոր Գզոյանի ցուցաբերած բացառիկ քաջության, մարդու հիմնարար իրավունքների պաշտպանության, Հայոց ցեղասպանության և հայերի դեմ ուղղված այլ անարդարությունների վերաբերյալ պատմական ճշմարտության պահպանման, ինչպես նաև ակադեմիական ազնվության ու մտավոր անկախության պաշտպանության գործին նվիրվածության համար՝ նույնիսկ քաղաքական ճնշումների պայմաններում։
Մրցանակը կոչված է ի պատիվ հայ լրագրող և մարդու իրավունքների պաշտպան Հրանտ Դինքի, որը սպանվել է 2007 թվականին։ Այն շնորհվում է այն անհատներին, որոնք իրենց գործունեությամբ դրսևորում են իշխանության դեմ ճշմարտությունն ասելու, մարդկային արժանապատվությունը պաշտպանելու և արդարությունը խթանելու քաջություն։
Դոկտոր Գզոյանը պատմաբան և իրավագետ է, ում աշխատանքները կենտրոնացած են Հայոց ցեղասպանության, վերապրածների և փախստականների փորձառությունների, միջազգային իրավունքի, զանգվածային բռնությունների նկատմամբ մարդասիրական արձագանքների, ինչպես նաև պատմական վկայությունների պահպանման խնդիրների վրա։ Նա հեղինակել է կարևոր գիտական աշխատություններ, ունի բազմաթիվ հրապարակումներ, զբաղվել է դասավանդմամբ և երիտասարդ մասնագետների ուղղորդմամբ, ինչպես նաև երկար տարիներ աշխատել է Երևանում գտնվող Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտում։
2024 թվականին նա ստանձնել է ինստիտուտի տնօրենի պաշտոնը՝ նպատակ ունենալով ամրապնդել հաստատության միջազգային գիտական դիրքերը և խթանել Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ խոր, փաստերի վրա հիմնված հետազոտությունները։ Նրա նվիրվածությունը դրսևորվել է ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի և Ուշա Վենսի՝ 2026 թվականի փետրվարին Երևանի Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր կատարած այցի ժամանակ: Այցի ընթացքում դոկտոր Գզոյանը նվիրել է Հայոց ցեղասպանության և Անդրկովկասում հայերի դեմ ադրբեջանական ագրեսիայի մասին գրքեր: Նա նաև անդրադարձել է Արցախի պատմությանը և ուշադրություն հրավիրել Սումգայիթի, Կիրովաբադի և Բաքվի ջարդերի հայ զոհերի հիշատակը հավերժացնող հուշարձանների վրա: Այցելությունից հետո Նիկոլ Փաշինյանը խնդրել է դոկտոր Գզոյանին հրաժարական տալ ՀՑԹԻ տնօրենի պաշտոնից: Նրա հեռանալը մտահոգություն է առաջացրել գիտնականների, մարդու իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող կազմակերպությունների և հայ համայնքի անդամների շրջանում՝ ավելի լայն հարցեր բարձրացնելով ակադեմիական ազատության և պատմական ապացույցների պահպանման և մեկնաբանման համար պատասխանատու հաստատությունների անկախության վերաբերյալ։
Պարգևատրելով դոկտոր Գզոյանին՝ Հայ իրավաբանների ասոցիացիան ընդգծում է գիտական գործունեությունը քաղաքական միջամտությունից պաշտպանելու կարևորությունը, ինչպես նաև երաշխավորումը, որ պատմական փաստագրված տվյալները կարող են ազատորեն ներկայացվել՝ առանց քաղաքական ճնշման կամ պատժի ենթարկվելու վախի։
