ՀՀ-ի և Ադրբեջանի միջև տնտեսական կապերը կարող են նպաստել խաղաղությանը. Euronews
Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև տնտեսական շփման առաջին նշաններն են ի հայտ գալիս. արտահանման տվյալները վկայում են առևտրի համեստ վերսկսման մասին․ գրում է Euronews-ը:
Պաշտոնական վիճակագրությունը հաստատում է, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև տնտեսական շփումներ են սկսվել՝ դեռ համեստ մասշտաբով։
Ադրբեջանի մաքսային տվյալները ցույց են տալիս, որ 2026 թվականի առաջին եռամսյակում Հայաստան արտահանումը հասել է մոտավորապես 5.75 միլիոն դոլարի: Նույն ժամանակահատվածի համար հայկական կողմի համապատասխան մաքսային տվյալներ չեն հրապարակվել, ինչը նշանակում է, որ առկա պատկերն արտացոլում է մեդալի միայն մի կողմը։
Երկու երկրների միջև առևտուրը պատմականորեն աննշան է եղել, ինչը պայմանավորված է եղել անմիջական տնտեսական հարաբերությունների բացակայությամբ և տասնամյակներ շարունակվող տարածաշրջանային հակամարտության ժառանգությամբ։
Նոր թվերը չեն հաստատում կայուն երկկողմ առևտրային հարաբերություններ, և միջազգային համախմբված առևտրային տվյալների բազաները դեռևս չեն հաստատել նույն ժամանակահատվածի փոխադարձ հոսքերը։ Այնուամենայնիվ, որոշ վերլուծաբաններ թվերը համարում են փոփոխվող դինամիկայի վաղ ազդանշան։
Փորձագետ Բակո Խելաձեն կարծում է, որ սա դրական ազդանշան է ազգերի միջև վստահության կամուրջներ կառուցելու ուղղությամբ, ինչն, ի վերջո, կարող է խաղաղություն և բարգավաճում բերել Հարավային Կովկաս:
Խելաձեի կարծիքով՝ տնտեսական փոխկախվածությունը պատմականորեն նպաստել է հակամարտությունից հետո միջավայրերի կայունացմանը։
Ստամբուլի Այդընի համալսարանի պրոֆեսոր և ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի խորհրդատու Նուրհան Էլ-Բայաան համարում է, որ զարգացումը պետք է դիտարկել ավելի լայն վստահության ամրապնդման շրջանակում։
«Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև տնտեսական համագործակցության առաջին նշաններն ավելին են, քան պարզապես բիզնեսի զարգացում։ Դրանք կարևոր քայլ են վստահության խթանման ուղղությամբ», – նշել է նա։
Սակայն միայն վաղ ազդանշանները բավարար չեն։
«Սահմանային տնտեսական գործունեության ի հայտ գալը խոստումնալից է, բայց դրա կայունությունը կախված է ինստիտուցիոնալ վստահությունից, թափանցիկ առևտրային մեխանիզմներից և կանխատեսելի քաղաքական պարտավորություններից։ Առանց այս հիմքերի՝ վաղ ձեռքբերումները կարող են մնալ խորհրդանշական, այլ ոչ թե փոխակերպող», – հավելել է Էլ-Բայաան։
Մասնագետները զգուշացնում են, որ ծավալները մնում են փոքր և ժամանակի ընթացքում պահանջում են հետագա հաստատում։
«Առավել համապարփակ քաղաքական կարգավորումը չի կարող փոխարինվել տնտեսական մասնակցությամբ, բայց այն կարող է նպաստել խաղաղությանը», – նշել է փորձագետը:
