Հիջաբի շուրջ վեճը լարում է նաև Իրանի և Ադրբեջանի հարաբերությունները․ Բաքուն Թեհրանին մեղադրում է ներքին գործերին միջամտելու համար
Ադրբեջանի դպրոցներում հիջաբ կրելու սահմանափակումների շուրջ վեճը վերածվել է Իրանի և Ադրբեջանի միջև հրապարակային դիվանագիտական տարաձայնության։
Իրանի գիտության, հետազոտությունների և տեխնոլոգիաների նախարար Հոսեյն Սիմայի-Սարրաֆը հիջաբ կրող ադրբեջանցի աղջիկներին հրավիրել է ուսումը շարունակելու իրանական համալսարաններում։
Ի պատասխան՝ Ադրբեջանի գիտության և կրթության նախարարությունը նրա հայտարարությունը որակել է որպես «երկրի ներքին գործերին միջամտելու փորձ»։
Վեճի պատճառն Ադրբեջանի դպրոցներում համազգեստի վերաբերյալ սահմանափակումներն են։ Թեև համապատասխան կարգավորումները հիջաբն ուղղակիորեն չեն հիշատակում, որոշ դպրոցներում դրանք մեկնաբանվել են որպես կրոնական գլխաշոր կրելու արգելք։ Սահմանափակումների քննադատները մտահոգություն են հայտնում, որ դրանք կարող են սահմանափակել աշակերտուհիների կրթության իրավունքը և կրոնական ինքնարտահայտման ազատությունը։ Իշխանությունների մոտեցումն, իր հերթին, հիմնավորվում է միասնական դպրոցական համազգեստի և աշխարհիկ կրթության սկզբունքներով։
Իրանի նախարարի առաջարկը ներկայացվել է որպես հիջաբ կրելու պատճառով կրթական դժվարությունների բախվող աղջիկներին այլընտրանքային հնարավորություն տրամադրելու քայլ։ Սակայն Բաքուն այն դիտարկել է որպես զգայուն ներքին հարցին արտաքին միջամտություն։ Ադրբեջանի նախարարությունը նաև հակադարձել է Թեհրանին՝ բարձրացնելով Իրանում ադրբեջաներենով կրթության հասանելիության խնդիրը։
Գերատեսչության պնդմամբ՝ Իրանում բնակվող ադրբեջանցիները սահմանափակ հնարավորություններ ունեն մայրենի լեզվով կրթություն ստանալու համար։
Տարաձայնությունն ավելի լայն տարածաշրջանային համատեքստ ունի։ Իրանի և Ադրբեջանի հարաբերություններում զգայուն հարցերից են ազգային ինքնությունը, կրոնական գործոնը և Իրանում բնակվող ադրբեջանախոս բնակչության իրավունքները։ Հետևաբար, դպրոցական հագուստի շուրջ վեճը երկու կողմերի համար դարձել է նաև ինքնիշխանության և ազգային իրավունքների վերաբերյալ դիրքորոշումներ ներկայացնելու առիթ։
Փոխադարձ մեղադրանքների շարունակությունը կարող է խորացնել դիվանագիտական լարվածությունը։
Հիշեցնենք, որ հիջաբների հարցը խնդիր է առաջացրել նաև թուրք-ադրբեջանական հարաբերություններում։ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի գլխավոր խորհրդական Օքթայ Սարալն ազատվել է աշխատանքից. պատճառը նրա քննադատական դիտողություններն են Ադրբեջանի իշխանությունների հասցեին՝ դպրոցական համազգեստի պահանջների վերաբերյալ, որոնք, ի թիվս այլնի, արգելում են հիջաբ կրելը։
Հոկտեմբերի 13-ին Սարալն անընդունելի էր անվանել Ադրբեջանի դպրոցներում հիջաբ կրելու արգելքը և կոչ էր արել չեղարկել այն։ Դրանից հետո Ադրբեջանի իշխող «Նոր Ադրբեջան» կուսակցությունը մի քանի թուրք քաղաքական գործիչների մեղադրել էր երկրի ներքին գործերին միջամտելու համար։ Հոկտեմբերի 21-ին Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն 31 թուրք քաղաքացիների, այդ թվում՝ քաղաքական գործիչների, լրագրողների և բլոգերների, «անցանկալի անձ» էր հայտարարել և արգելել նրանց մուտքը երկիր։
Գերատեսչությունը բացատրել է, որ որոշումը կայացվել է սոցցանցերում և համացանցում նրանց հայտարարությունների պատճառով, «որոնք ուղղված էին Ադրբեջանի ինքնիշխանության, ազգային անվտանգության, սահմանադրական կարգի, ժողովրդի և ղեկավարության դեմ, ինչպես նաև հրահրում էին իշխանության բռնի փոփոխության կոչեր և կրոնական ատելություն»։
