Հայաստանն ունի՞ ընտրության հնարավորություն էներգետիկ դիլեմայի հարցում․ Независимая Газета
Սեպտեմբերին Հայաստանը մի շարք պաշտոնական հայտարարություններ է արել էներգակիրների ներմուծման դիվերսիֆիկացման մասին։ Ուշադրության կենտրոնում բնական գազն է․ գրել է Независимая Газета-ն։
Ինչպես նշվել է, ներկայումս «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ն, որը ռուսական «Գազպրոմի» 100% դուստր ձեռնարկություն է, գազի մենաշնորհային վաճառողն է Հայաստանի ներքին շուկայում։ Նույն ընկերությունը նաև կառավարում է հանրապետության գազափոխադրման ցանցը։ Իրանը տեսականորեն կարող է ավելացնել մատակարարումները, բայց նրան բացակայում են խթանները, իսկ ձմռանը՝ հասանելի հզորությունները։
Ռուսական «Գազպրոմը» ներկայումս լիովին գերիշխում է հայկական շուկայում։ Մինչ նախկինում դա հարմար էր երկու կողմերին էլ, Երևանն այժմ ցանկանում է ընտրության ազատություն։ Բայց արդյոք կա՞ ընտրություն։
Կա միայն երկու այլընտրանքային մատակարարման հնարավորություն, բայց նրանք չեն ցանկանում մրցակցել Մոսկվայի հետ։
Թուրքմենստանը/Ղազախստանը ներկայումս փակուղային տարբերակ է։ Կասպից ծովով պետք է կառուցվեն գազատարներ, ինչը պահանջում է Ռուսաստանի և Իրանի միջև համաձայնություն Կասպից ծովի կարգավիճակի վերաբերյալ, ինչպես նաև երկարաժամկետ, մեծ և ռիսկային ներդրումներ։
Ադրբեջանը «տեսական» պատրաստակամություն է հայտնել գազ մատակարարել Հայաստանին, սակայն դա պահանջում է գազատարի կառուցում (մոտավորապես 240 կմ)՝ որպես TRIPP նախագծի մի մաս՝ Հայաստանի հարավով դեպի Նախիջևան և Թուրքիա։
Սա տեխնիկապես հնարավոր է, բայց ոչ արագ և դեռևս անորոշ է։ TRIPP նախագիծն առաջնահերթություն է տալիս ճանապարհներին, երկաթուղիներին, էլեկտրահաղորդման գծերին և օպտիկամանրաթելային ցանցերին։ Բաքուն հետաքրքրված է այս ամենով և արդեն իսկ կատարում է իր մասը։
Սակայն Բաքուն առանձնապես հետաքրքրված չէ Հայաստանով անցնող գազատարով և չի կարող մրցակցել «Գազպրոմի» հետ, որի արտոնյալ գինը ներկայումս ավելի քան հինգ անգամ ցածր է եվրոպականից։
Երևանի հույսերից մեկը միջուկային էներգիայի արտադրությունը մեծացնելն է՝ գազային էներգիան կրճատելով։ Ներկայումս Մեծամորի ատոմակայանը՝ Հարավային Կովկասի միակ ատոմակայանը, ապահովում է Հայաստանի էլեկտրաէներգիայի մինչև 40%-ը: «Ռոսատոմն» աշխատում է Մեծամորի շահագործման ժամկետը մինչև 2036 թվականը երկարաձգելու ուղղությամբ: Սակայն Եվրամիությունը պահանջում է ատոմակայանի փակումը և դրա փոխարինումը նոր հզորությամբ։
«ՀՀ կառավարությունը պետք է նոր ատոմակայանի համար տեխնոլոգիա ընտրի մինչև 2027 թվականի վերջը, հակառակ դեպքում՝ շինարարության մեկնարկի ամսաթիվը բաց կթողնվի: «Ռոսատոմի» ծրագիրը վաղուց է քննարկվում: Ֆինանսավորմամբ միակ այլընտրանքային առաջարկը գալիս է Միացյալ Նահանգներից, բայց այն, կարծես, անիրական երազանք է, և, հնարավոր է, նույնիսկ տեխնոլոգիական ֆարս։ Հայաստանն այժմ չունի ռուսական գազի և ատոմային էներգիայի ոլորտում Ռուսաստանի մասնակցության կենսունակ այլընտրանքներ: Եվ Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը ստիպված կլինի հաշվի նստել այս իրականության հետ», – գրել է կայքը։
